آموزش کاشت گل رز در گلخانه
به پرورش گل رز گلخانه ای علاقه دارید؟ با مراحل رشد گل رز آشنایی ندارید؟ از شرایط کاشت گل رز مطلع نیستید؟ پس با ما تا انتهای این نوشته از اندیشه سبز همراه باشید تا در رابطه با رز گلخانه ای اطلاعات کاملی ارائه شود.
- مناسب برای گرمایش کارگاه، گلخانه، مرغداری کوچک و سالن های کوچک
- توان گرمایشی ۱۱۰ هزار کیلو کالری اسمی
- دارای کوره فولادی با ضخامت ۲ میلیمتر
آنچه در این مقاله میخوانید:
- انواع گل رز گلخانه ای
- گل رز هیبرید چای
- گل رز فلوریباندا
- با استفاده از چه روش هایی میتوان گل رز را تکثیر کرد؟
- تکنیک استرینگ
- تکنیک کش بافت
- تجهیزات لازم برای کشت گل رز در گلخانه
- شرایط کاشت گل رز
- خاک مناسب برای کشت رز هلندی گلخانه‌ای
- pH مناسب خاک
- میزان شوری (EC)
- آبیاری و رطوبت نسبی
- دمای مناسب رشد
- نور مورد نیاز
- تغذیه و کوددهی
- هرس و تربیت (بندینگ)
- زمان بندی هرس سالانه
- چه نوع گلخانه ای برای کشت گل رز مناسب است؟
- مقایسه رز ایرانی و رز هلندی
- قیمت گل رز گلخانه ای چقدر است؟
- طریقه قلمه زدن گل رز برای افزایش
- بزرگترین گلخانه گل رز ایران
- هزینه احداث گلخانه گل رز
- محاسبه نمونه برای گلخانه ۱۰۰۰ متری
- درآمد گلخانه گل رز هلندی
- سخن آخر
انواع گل رز گلخانه ای
گل رز انواع مختلفی دارد که هر کدام ویژگی های خاص خود را دارند در گلخانه ها نوع هیبرید چای و فلوریباندا بیشتر پرورش داده می شود.
گل رز هیبرید چای
این نوع گل رز دارای ساقه های بلند و تک گل در انتهای ساقه بوده و گل های آن کم پر می باشد. این نوع از گل رز در رنگ های صورتی، قرمز، سفید، زرد موجود است.
گل رز فلوریباندا
این نوع رز گل های فراوانی تولید میکند و به صورت خوشه ای است. اندازه گل ها نیز کوچک می باشد اغلب جوانه های کناری را هرس میکنند تا از گلدهی آنها جلوگیری شود. این نوع رز در تمام فصل ها گلدهی دارد و رنگ های آن سفید، زرد، نارنجی، صورتی، بنفش و قرمز است.
با استفاده از چه روش هایی میتوان گل رز را تکثیر کرد؟
با استفاده از دو روش رایج میتوان اقدام به تکثیر گل رز نمود که عبارتند از:
تکنیک استرینگ
در این روش یک برگ را به یک چوب نرم پیوند میدهند تا به عنوان یک پایه باشد تا اینکه گیاه جوانه بزند چوب آن را پابرجا نگه میدارد.
تکنیک کش بافت
این تکنیک هزینه بالایی دارد و برای افرادی که گل رز هلندی میکارند مناسب نیست. برای این کار، بهتر است قلمه ها را از گیاهان مادری سالم و قوی تهیه کنید که در شرایط مناسب رشد کرده اند. زمانی که شاخه ها به اندازه کافی رشد کردند و برگ ها به بزرگ ترین حالت طبیعی خود رسیدند می توانید قلمه گیری را انجام دهید.
تجهیزات لازم برای کشت گل رز در گلخانه
اگر قصد دارید یک گلخانه مجهز و پیشرفته برای پرورش رز راه اندازی کنید، تهیه تجهیزات مناسب نقش بسیار مهمی در کیفیت گل و میزان تولید دارد. مهم ترین تجهیزات مورد نیاز عبارت اند از:
- سیستم های سرمایش و گرمایش گلخانه برای حفظ دمای مناسب در تمام فصول
- سیستم تهویه مناسب به منظور تأمین هوای تازه و جلوگیری از بیماری ها
- بستر کشت مناسب گلخانه ای برای رشد بهتر ریشه و افزایش کیفیت گل
- سیستم کنترل اقلیم جهت تنظیم دما، رطوبت و نور به صورت دقیق
- پرده انرژی سیوینگ (ذخیره انرژی) برای کاهش اتلاف انرژی و کنترل نور
- سیستم فوگر (مه پاش) برای افزایش رطوبت و خنک سازی محیط
- سیستم تغذیه و آبیاری جهت تأمین آب و مواد غذایی مورد نیاز گیاه
- سردخانه و سیستم سورتینگ (دسته بندی) برای نگهداری و بسته بندی استاندارد گل ها
شرایط کاشت گل رز
برای کاشت گل رز در گلخانه باید شرایطی که در ادامه توضیح داده شده را مهیا سازید که عبارتند از:
خاک مناسب برای کشت رز هلندی گلخانه‌ای
بهترین خاک برای پرورش رز، خاک های لومی، لومی رسی یا شنی رسی سبک هستند که همزمان از زهکشی مناسب و قدرت نگهداری رطوبت کافی برخوردار باشند. وجود حدود ۱۰ درصد ماده آلی پوسیده و کاملاً تجزیه شده (مانند کمپوست یا کود دامی کهنه) برای بهبود ساختمان خاک، افزایش فعالیت میکروبی و رشد ریشه ضروری است.
خاک های کاملاً شنی به دلیل نگهداری ضعیف آب و عناصر غذایی، برای رز هلندی مناسب نیستند. همچنین کشت رز در خاک های آهکی و سنگین باعث بروز کمبود عناصر ریزمغذی به ویژه آهن و زردی برگ ها می شود.
pH مناسب خاک
رز در خاک هایی با pH حدود ۶.۵ بهترین رشد را دارد. با این حال، این گیاه می تواند محدوده ۵.۵ تا ۷.۵ را نیز تحمل کند، اما خارج شدن pH از محدوده ایده آل باعث کاهش جذب عناصر غذایی می شود. در خاک های با pH بالا، کمبود آهن و روی شایع است و در خاک های بسیار اسیدی، احتمال سمیت برخی عناصر افزایش می یابد.
میزان شوری (EC)
رز نسبت به شوری خاک و محلول غذایی حساس است. در کشت خاکی، مقدار EC مناسب حدود ۱.۸ تا ۲.۵ دسی زیمنس بر متر می باشد. در سیستم هیدروپونیک نیز EC محلول غذایی معمولاً در بازه ۲ تا ۳ تنظیم می شود. افزایش بیش از حد EC باعث کاهش رشد ریشه، سوختگی نوک برگ ها و کاهش کیفیت گل می شود.
آبیاری و رطوبت نسبی
رز هلندی برای رشد مطلوب به رطوبت نسبی کنترل شده نیاز دارد. شرایط ایده آل شامل رطوبت حدود ۵۰ درصد در روز و ۶۰ درصد در شب است. رطوبت پایین باعث کاهش رشد و ریزش غنچه ها می شود و رطوبت بالا زمینه ساز بیماری های قارچی است. آبیاری باید منظم، سبک و متناسب با نیاز گیاه و نوع بستر انجام شود.
دمای مناسب رشد
دمای مطلوب برای رشد رز در طول روز بین ۲۰ تا ۲۸ درجه سانتی گراد است. در شب، کاهش دما تا حدود ۱۶ درجه سانتی گراد باعث بهبود کیفیت ساقه و رنگ گل می شود. دمای بالا منجر به کوتاه شدن ساقه و کاهش عمر گل و دمای پایین موجب کندی رشد و تأخیر در گل دهی خواهد شد. اختلاف دمای شب و روز (DIF) نقش مهمی در افزایش طول ساقه و کیفیت گل رز دارد.
نور مورد نیاز
رز گلخانه ای به نور با شدت بالا و یکنواخت نیاز دارد. پوشش شیشه ای گلخانه به دلیل عبور حداکثری نور، بهترین گزینه برای این گیاه محسوب می شود. حداقل ۶ ساعت نور مستقیم در روز برای رشد مطلوب ضروری است. کمبود نور باعث افزایش فاصله میان گره ها و کاهش تعداد گل می شود.
تغذیه و کوددهی
در زمان کاشت، نباید به گیاه کود داده شود تا ریشه ها به درستی استقرار پیدا کنند. در گلخانه ها، تغذیه معمولاً از طریق کوددهی در آب آبیاری (فرتی گیشن) انجام می شود. عناصر پر مصرف مانند نیتروژن، پتاسیم، منیزیم و آهن باید به صورت منظم در محلول غذایی وجود داشته باشند. عناصر ریز مغذی مانند منگنز، مولیبدن، مس و روی نیز به صورت دوره ای اضافه می شوند.
هرس و تربیت (بندینگ)
در گلخانه های حرفه ای، روش بندینگ (Bending) برای هرس رز هلندی استفاده می شود. در این روش، برخی شاخه ها خم شده و از چرخه گل دهی خارج می شوند تا انرژی گیاه صرف تولید شاخه های گل دهنده قوی تر و گل های درشت تر شود. این روش می تواند عملکرد گیاه را تا ۲۰ درصد افزایش دهد. در بندینگ، حذف شاخه های ضعیف و غنچه گیری اصولی انجام می شود.
زمان بندی هرس سالانه
هرس سالانه رز گلخانه ای معمولاً در اوایل، و اواسط و اواخر بهار، همچنین اوایل و اواسط تابستان انجام می شود. هدف از این هرس ها، حفظ فرم بوته، تحریک گل دهی مستمر و حذف شاخه های ضعیف یا بیمار است. زمان بندی نادرست هرس می تواند باعث کاهش گل دهی در دوره های پیک بازار شود.
چه نوع گلخانه ای برای کشت گل رز مناسب است؟
برای تولید موفق رز در شرایط گلخانه ای، استفاده از گلخانه ای با سازه مقاوم و اسکلت فلزی گالوانیزه ضروری است. معمولاً در این نوع گلخانه ها از لوله هایی با قطر مناسب و استحکام بالا استفاده می شود تا سازه توان تحمل تجهیزات و شرایط اقلیمی را داشته باشد.
ارتفاع مناسب سازه گلخانه باید به گونه ای طراحی شود که حداقل ۵٫۵ متر و در حالت ایده آل تا حدود ۹ متر باشد. در برخی مناطق، افزایش ارتفاع سازه تا حدود ۸ متر یا بیشتر، باعث بهبود گردش هوا و افزایش ظرفیت تزریق گاز کربن دی اکسید می شود که این موضوع تاثیر مستقیمی بر افزایش کیفیت گل های تولیدی دارد.
هرچه حجم داخلی گلخانه و سطح زیر کشت رز بیشتر باشد، شرایط برای جذب بهتر نور، افزایش کارایی فتوسنتز و رشد یکنواخت بوته ها فراهم تر خواهد شد.
مقایسه رز ایرانی و رز هلندی
رز ایرانی و رز هلندی با یکدیگر تفاوت هایی دارند که به شرح جدول زیر است.
| ویژگی مورد بررسی | رز ایرانی | رز هلندی |
| ظاهر ساقه | ساقه ها معمولاً دارای خارهای متعدد و متراکم هستند | ساقه ها اغلب بدون خار یا با تعداد بسیار کم خار می باشند |
| بافت و رنگ گلبرگ | گلبرگ ها ساده تر و معمولاً به رنگ قرمز روشن دیده می شوند | گلبرگ ها ضخیم، مخملی و اغلب با رنگ قرمز تیره یا رنگ های خاص هستند |
| ماندگاری پس از برداشت | عمر مفید گل کوتاه تر بوده و معمولاً بین ۳ تا ۶ روز دوام دارد | در شرایط مناسب نگهداری، ماندگاری بین ۱۰ تا ۲۰ روز دارد |
| تنوع رنگ | محدود به چند رنگ خاص بوده و اغلب فقط رنگ قرمز در تمام سال در دسترس است | دارای تنوع رنگی بسیار بالا و بیش از ۲۰ طیف رنگ مختلف در بازار |
| دسترسی فصلی | در فصل های سرد سال به دلیل افت کیفیت، عرضه محدود می شود | در بیشتر فصول سال با کیفیت یکنواخت عرضه می گردد |
قیمت گل رز گلخانه ای چقدر است؟
طبیعی است که برتری های کیفی و ظاهری گل رز هلندی نسبت به رز ایرانی، تاثیر مستقیمی بر تفاوت قیمت آن ها داشته باشد. اگر افزایش قیمت گل در مناسبت های خاص سال مانند روزهای ولادت ائمه، روز پدر و مادر، یا مناسبت های ملی را که معمولاً به دلیل بالا رفتن تقاضا رخ می دهد کنار بگذاریم، باز هم اختلاف قیمت بین این دو نوع رز کاملاً محسوس است.
در واقع، عواملی مانند ماندگاری بیشتر، تنوع رنگ بالاتر و ظاهر لوکس تر باعث شده اند رز هلندی جایگاه متفاوتی در بازار داشته باشد و نسبت به رز ایرانی با قیمت بالاتری عرضه شود.
طریقه قلمه زدن گل رز برای افزایش
پس از اینکه گلدهی گل رز به پایان رسید شاخه های آن را هرس میکنیم. شاخه ها را در گلخانه به تکه های ۵ الی ۱۰ سانتی متری تقسیم میکنیم و برگ ها و خارهای آن را جدا میکنیم. سپس این تکه ها را در بستر قلمه کاری می کاریم. در این صورت دما باید ۱۷ درجه، رطوبت ۸۰ درصد، نور ۸۰۰ لوکس و انجام مه پاشی برای ریشه دار شدن الزامی است.
پس از رویش ریشه ها آنها را در گلدان های نهال ۸ میکاریم و پس از پر شدن ریشه ها نهال ها را در سطل شماره ۴ میکاریم.
بزرگترین گلخانه گل رز ایران
بزرگ ترین گلخانه پرورش گل رز در غرب کشور در استان همدان واقع شده و نقش مهمی در توسعه اشتغال منطقه دارد. این مجموعه برای حدود ۳۰ نفر به صورت مستقیم و ۶۰ نفر به‌صورت غیرمستقیم فرصت شغلی ایجاد کرده است. گل های تولیدی این گلخانه علاوه بر بازار داخلی، به کشورهای حاشیه خلیج فارس نیز صادر می شوند.
هزینه احداث گلخانه گل رز
برای برآورد هزینه احداث گلخانه گل رز (ساده تا نیمه صنعتی)، باید بدانیم هزینه ها معمولاً از دو بخش تشکیل می شود:
- هزینه های متغیر بر اساس متراژ (سازه، پوشش، گرمایش/تهویه، آبیاری، برق کشی و نصب) که به ازای هر مترمربع حساب می شود.
- هزینه های ثابت پروژه (مثل تابلو برق اصلی، پمپ و مخزن، اتاقک کوچک، فنس یا ریزه کاری های اولیه) که حتی اگر متراژ کم و زیاد شود یک عدد پایه باقی می ماند.
فرمول محاسبه
هزینه کل گلخانه = (متراژ گلخانه × هزینه هر مترمربع) + هزینه های ثابت
بازه هزینه هر مترمربع به صورت تقریبی
- گلخانه ساده: ۵,۵۰۰,۰۰۰ تا ۶,۵۰۰,۰۰۰ تومان
- گلخانه نیمه صنعتی: ۷,۰۰۰,۰۰۰ تا ۹,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- هزینه های ثابت: ۲۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تا ۵۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
محاسبه نمونه برای گلخانه ۱۰۰۰ متری
اگر از یک گلخانه گل رز ۱۰۰۰ متری برخوردار هستید به شرح زیر می باشد.
- متراژ = ۱۰۰۰ متر مربع
- هزینه هر مترمربع = ۶,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- هزینه های ثابت = ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
- هزینه کل = (۱۰۰۰ × ۶,۰۰۰,۰۰۰) + ۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰
هزینه کل = ۶,۳۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
درآمد گلخانه گل رز هلندی
درآمد گلخانه گل رز هلندی به دلیل عملکرد بالاتر در واحد سطح، کیفیت یکنواخت، بازارپسندی و امکان فروش با قیمت بالاتر، به مراتب بیشتر از گل رز معمولی است. این نوع رز در گلخانه های استاندارد به صورت مداوم در طول سال برداشت می شود و تعداد شاخه تولیدی و قیمت فروش آن باعث افزایش چشمگیر درآمد می گردد. به همین دلیل، بسیاری از گلخانه داران حرفه ای به کشت رز هلندی روی آورده اند.
- تولید سالانه ≈ ۲۰۰ شاخه در هر مترمربع
- تولید در گلخانه ۱۰۰۰ متری = ۲۰۰,۰۰۰ شاخه
- میانگین قیمت هر شاخه = ۱۲,۰۰۰ تومان
- درآمد سالانه = ۲۰۰,۰۰۰ × ۱۲,۰۰۰
- درآمد سالانه = ۲,۴۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان
بنابراین، درآمد سالانه یک گلخانه ۱۰۰۰ متری گل رز هلندی به طور میانگین حدود ۲.۴ میلیارد تومان برآورد می شود.
سخن آخر
پرورش گل رز در گلخانه، به ویژه رز هلندی، یکی از فعالیت های تخصصی و در عین حال سودآور در حوزه گل و گیاهان زینتی به شمار می رود. موفقیت در این مسیر، تنها به کاشت گیاه محدود نمی شود، بلکه نیازمند شناخت دقیق انواع رز گلخانه ای، انتخاب روش صحیح تکثیر، تأمین تجهیزات استاندارد و فراهم کردن شرایط محیطی کنترل شده از جمله خاک مناسب، دما، رطوبت، نور و تغذیه اصولی است.
همچنین مدیریت صحیح هرس، تربیت بوته ها و انتخاب سازه مناسب گلخانه نقش مهمی در افزایش کیفیت گل، ماندگاری محصول و بهره وری اقتصادی دارد. تفاوت های کیفی قابل توجه میان رز هلندی و رز ایرانی نیز نشان می دهد که سرمایه گذاری در تولید رزهای گلخانه ای با کیفیت بالا می تواند جایگاه ویژه ای در بازار فروش، به ویژه در مناسبت ها و مراسم خاص، ایجاد کند.
