عمل آوری بتن در هوای گرم و سرد | انواع روش های کیورینگ یا عمل آوری بتن

عمل آوری بتن یا کیورینگ ، مجموعه اقداماتی است که باید پس از بتن ریزی در تابستان انجام گرفته تا دما و رطوبت مطلوب بتن حفظ و هیدراسیون بتن ادامه یابد. در این صورت بتن به خواص و دوام مناسب می رسد. به طور کلی، به سبب بالا بردن مقاومت و استحکام بتن، با حفظ دما و رطوبت در مقدار مناسب، عمل کیورینگ صورت می گیرد.

عمل آوری بتن به شیوه های متفاوت و مختلف صورت می پذیرد که در این متن از وبلاگ اندیشه سبز، تمامی روش های کیورینگ بتن و نحوه انجام آن ها معرفی شده اند.

عمل آوری بتن به چه صورتی انجام می شود ؟

با حفظ رطوبت در بتن، ایجاد ترک و جمع شدگی آن کاهش شدیدی می یابد. این امر نیز سبب افزایش مقاومت ، شکل پذیری بهتر و دوام بالا می گردد . حفظ رطوبت در بتن به شیوه های مختلفی از جمله عمل آوری به صورت غرقابی، مه پاشی، پوشش های خیس، بخار دهی و … صورت می پذیرد که در ادامه این متن از وب سایت اندیشه سبز به بررسی تمام این روش ها پرداخت شده است :

1- عمل آوری بتن با بخار

روش کیورینگ بتن با بخار، همان طور که از نام آن پیدا است ، توسط بخار آب صورت می گیرد. معمولا این روش در کارخانه های ساخت بلوک های بتنی یا قطعات پیش ساخته بتن صورت می پذیرد . به این صورت که قطعات بتنی را پس از سخت شدن و حالت گرفتن، درون تونل های بخار و اتوکلاو قرار می دهند. بخار گرم آب، سبب حفظ رطوبت و دمای بتن شده و مقاومت آن را بالا می برد .

اما روش دیگر عمل آوری بتن با بخار، در اتاق های بتنی پیش ساخته و یا در محیط های بسته صورت می پذیرد. در این اماکن با قرار دادن دیگ بخار در فضا، گرما و رطوبت مناسب بتن تامین شده و عمل آوری صورت می گیرد. این روش برای عمل آوری بتن در هوای سرد انجام می شود.

1- مرحله پیش از گیرش نهایی

مرحله اول ، آماده سازی بتن و ریختن و متراکم کردن آن در هوای آزاد می باشد که به آن پیش از گیرش نهایی می گویند . در این مرحله بتن تنها سخت شده و مقاومت بالایی در برابر ضربه ، بارش باران یا سرمای هوا نخواهد داشت .

2- مرحله گرم کردن

حال لازم است تا دمای محیط قرار گیری بتن افزایش یابد . در این قسمت ، با استفاده از دیگ بخار یا دستگاه بخار ساز ، دمای بتن را افزایش می دهند . مدت زمان افزایش دما ، حداقل باید 2.5 ساعت بوده و بسته به ابعاد بتن ، میزان درجه گرما دهی متفاوتی است. این میزان بر طبق آیین نامه  ACI 517.2R-78 ، برای بتن هایی با ابعاد کوچکتر، 33 درجه بر ساعت و در بتن هایی با ابعاد بزرگ، 11 درجه بر ساعت می باشد . دقت داشته باشید که دمای بتن در هنگام بخار دهی نباید بیشتر از 65 درجه سانتی گراد شود.

3- مرحله ثابت نگه داشتن دما و بخار دهی

این مرحله ، ثابت نگه داشتن دما و بخار دهی بتن با دیگ بخار یا اتوکلاو می باشد. بخاردهی بتن ها معمولا بین 3 تا 12 ساعت ادامه می یابد و بسته به دمای بتن ، ساعات بخار دهی نیز متغیر می باشد .

4- مرحله سرد کردن

همان طور که از نام این مرحله پیدا است ، متناسب با مدت زمان افزایش دمای بتن ، دمای آن را کاهش می دهند .

2- عمل آوری عایقی

در این روش ، به جای رطوبت دادن به بتن، سعی بر حفظ رطوبت موجود در بافت آن خواهد بود . به این منظور ، از ماده ای که معمولا متشکل از رزین و حلال می باشد، استفاده می گردد. لازم است تا بلافاصله پس از بتن ریزی، یک لایه یا دو لایه از این ماده، با قلمو یا اسپری ، بر روی بتن های خیس قرار گیرد .

معمولا از عایق های شیمیایی بتن، در مناطقی که دسترسی به آب سخت بوده و فضای زیادی نیاز به کیورینگ دارد، استفاده می شود. در فرودگاه ها، دیوار های بتنی با مساحت بالا و … از این روش بهره گیری می شود.

افزودنی عمل آوری بتن در روش عایقی چیست؟

افزودنی عمل آوری بتن ماده ای است که به صورت مستقیم بر روی سطح بتن پاشیده می شود و سپس مانند لایه ای محافظ و با تشکیل غشایی نفوذ ناپذیر روی سطح بتن از تبخیر آب سطحی بتن جلوگیری میکند. این تاخیر در بخار شدن آب بتن، سبب سخت شدن آن می گردد.

3- مه پاشی بتن در هوای گرم

این روش، هم در فضاهای باز کاربرد داشته و هم در فضاهای بسته صورت می پذیرد . در این روش، توسط دستگاه مه پاش، قطرات ریز آب بر روی بتن ریخته شده و سبب عمل آوری آن می شود. لازم به ذکر است که ، مه پاشی قطعات پیش ساخته بتن در اتاق های بسته، کاربرد بیشتری دارد . این روش برای عمل آوری بتن در هوای سرد صورت می پذیرد.

4- کیورینگ به روش غرقابی

در سطوحی مانند دال های افقی، حوضچه ها، سقف و .. می توان از عمل آوری به روش غرقابی بهره گیری کرد . در این روش، سطح را از آب پر کرده تا تمام ترک های مویی و منافذ بتن مسدود شود. زمانی که استحکام بتن به حدی رسید که بدون آسیب بتوان بر روی آن راه رفت، باید کیورینگ به روش غرقابی را شروع نمایید.

5- عمل آوری حفاظتی

در این روش از پوشش های پلاستیکی برای جلوگیری از بخار شدن آب درون بافت بتن، استفاده می شود . به این منظور در فصل تابستان، پلاستیک های سفید رنگ را روی سطح بتنی قرار داده به صورتی که بتن و پلاستیک کاملا در تماس باشند . این پلاستیک مانع از بخار شدن آب بتن می شود. جهت عمل آوری بتن در فصل زمستان نیز از پلاستیک های سیاه رنگ استفاده شده تا این لایه حفاظتی با جذب نور خورشید، سبب گرم شدن بتن گردد.

علاوه بر این پلاستیک ها، می توان از پتوهای حفاظتی بتن نیز بهره برد. این پتو ها علاوه بر حفظ رطوبت، از آسیب های بتن در برابر بارش باران و تگرگ نیز جلوگیری می کنند.

6- پوشش های محافظ بتن

برای عمل آوری بتن های استفاده شده در سطوح شیب دار، پله ها، تیر و ستون ها ، دیوار ها و … از پوشش های خیس نیز بهره گیری می شود. برای این منظور ، از پوشش چتایی (پارچه های کنفی)، پارچه های پنبه ای، حصیر و غیره استفاده می نمایند. با قرار دادن این پارچه های خیس، بر روی بتن ، از کاهش رطوبت آن جلوگیری شده و تا حدودی دما نیز در آن حفظ خواهد شد.

جدول مدت زمان کیورینگ بتن و عمل آوری آن

محاسبه مدت زمان مناسب برای عمل آوری بتن به مواردی از جمله نوع بتن، مقاومت مورد نظر، شرایط آب و هوایی و … بستگی دارد . از این رو نمی توان زمان دقیق را برای این کار مشخص نمود . به طور کلی آیین نامه مدت عمل آوری بتن، مطابق جدول زیر می باشد :

حداقل مدت عمل آوری بتن 6 روز و حداکثر میزان آن 14 روز می باشد . اما لازم است تا در شرایط معمولی ، حداقل 10 روز کیورینگ بتن به طول انجامد.

بهترین روش عمل آوری و کیورینگ بتن کدام است ؟

انتخاب بهترین روش کیورینگ بتن ، به موارد زیادی از جمله سطح مورد نظر، ابعاد بتن ریزی، تجهیزات در دسترس و … بستگی دارد . در صورتی که عمل آوری بتن را در سطوح عظیم اجرا می کنید ، بهتر است از روش عایقی استفاده نمایید .

به طور کلی، در روش کیورینگ بتن با بخار، سرعت رسیدن بتن به مقاومت لازم بالاتر از سایر روش ها بوده و شوره زدگی و جمع شدگی در بتن نیز مشاهده نمی گردد . البته توجه داشته باشید که ، این روش نیازمند ابزارآلات تخصصی و کادر مجرب خواهد بود.

مزیت کیورینگ بتن با بخار چیست ؟

همان طور که گفته شد ، عمل آوری بتن با روش های دیگری مانند آب پاشی ، عایق بندی ، مه پاشی ، غرقابی و … نیز صورت می پذیرد . اما نکته قابل توجه این است که ، درصد نفوذ پذیری بتن در روش کیورینگ با دیگ بخار ، افزایش قابل توجهی می یابد .

• مقاومت فشاری بتن
• عدم شوره زدگی بتن
• افزایش مقاومت بتن در مقابل سولفات ها
• عدم ایجاد جمع شدگی در بتن

در این روش سرعت رسیدن بتن به مقاومت لازم ، نسبت به سایر روش های گفته شده ، بیشتر می باشد . دقت داشته باشید که در بتن هایی با نسبت آب به سیمان پایین، در مقابل بتن با آب به سیمان زیاد، روش کیورینگ با بخار ساز ، نتایج بهتری داشته است .

معایب عمل آوری بتن با دیگ بخار چیست ؟

برای انجام این روش ، نیاز به افراد متخصص در این حوزه می باشد ؛ علاوه بر آن در روش کیورینگ با دستگاه بخار ساز یا دیگ بخار ، شما نیازمند محیطی بسته و کوچک خواهید بود . به طور کلی این روش در قطعات کوچک بتن به صرفه بوده و برای مقیاس های بزرگ بتن و عمل آوری آن ها ، کاربرد ندارد . هزینه نهایی در این روش نیز کمی بیشتر از کیورینگ بتن با آب می باشد .

عدم کیورینگ بتن چه عواقبی در پی دارد ؟

عدم عمل آوری بتن یا کیورینگ ضعیف ، سبب کاهش شدید مقاومت بتن و تبخیر رطوبت آن می گردد . در این صورت با ایجاد ترک های سطحی و عمیق ، بتن با ضربات کوچک قطره باران ، باد شدید و … به راحتی آسیب دیده و دچار مشکل می گردد .

حداقل زمان عمل آوری بتن با بخار چقدر است ؟

مدت زمان تکمیل فرایند عمل آوری یا کیورینگ بتن با بخار به شرایط زیادی بستگی دارد . شرایط محیطی و آب و هوایی ، اندازه دانه های بتن ، تابش نور مستقیم خورشید به بتن ها و … بر مدت زمان تکمیل این پروسه تاثیر گذار می باشند .

لازم به ذکر است که هرچه حرارت بخار وارد شده به بتن بالاتر باشد و حرارت بیشتری به بتن توسط بخار وارد گردد ؛ مدت زمان عمل آوری بتن کاهش خواهد یافت .

جمع بندی

این پست از وبلاگ اندیشه سبز، انواع روش های مناسب برای عمل آوری بتن و مدت زمان استاندارد آن را بررسی نمود. کیورینگ بتن به روش های متنوعی از جمله بخاردهی، مه پاشی، عایق پاشی، ساخت پوشش با پلاستیک یا پارچه های کنفی و … صورت می پذیرد .