آموزش تهیه دان و جیره غذایی مرغ گوشتی

آموزش تهیه دان و جیره غذایی مرغ گوشتی

آموزش تولید دان مرغ گوشتی

در امر پرورش مرغ و طیور، تغذیه از اهمیت بسیار بالایی برخوردار می باشد و بیشترین سهم هزینه های تولید را به خود اختصاص می دهد. با توجه به این موضوع هر نوع صرفه جویی در تهیه دان منجر به کاهش هزینه تولید و افزایش سوددهی خواهد شد.

از آنجایی که کنسانتره و پلت های آماده با قیمت بیشتری به بازار عرضه میشوند در برخی موارد دان مرغ از خود مرغ گران تر تمام میشود. به همین منظور مرغداران سعی میکنند با تجهیزات مرغداری همچون آسیاب میکسر و بالابر در محل مرغداری خود دان مصرفی مرغ ها را تولید کنند.

مرغ ها در مقاطع سنی مختلف نیاز به جیره غذایی خاصی دارند و غذای آنها باید ترکیب مناسبی از انواع مواد غذایی و ویتامین ها و مواد معدنی و آلی باشد. بعنوان مثال تغذیه جوجه های یک روزه با نیمچه ها و یا مرغ های بالغ فرق دارد. همچنین جیره غذایی گله های مولد و یا تخمگذار و یا مرغان گوشتی نیز با یکدیگر متفاوت می باشد.

در این مقاله از وب سایت اندیشه سبز به توضیح نحوه تولید دان و پلت مرغ گوشتی پرداخته ایم.

جیره نویسی مرغ

جیره نویسی مرغ و تهیه دان مناسب فرایند حساسی می باشد. مواد تشکیل دهنده دان مرغ باید با ترکیب مناسب با یکدیگر مخلوط شوند تا تمام مواد مغذی مورد نیاز مرغ ها با آن تأمین شود. یک اشتباه ساده در فرمول و جیره نویسی می تواند هزینه تولید را افزایش دهد و برای تولید کننده بسیار گران تمام شود.

جیره نویسی مرغ

برای جیره نویسی و تهیه دان مرغ باید درک کاملی از موارد زیر داشته باشید :

  • مواد مغذی مورد نیاز مرغ ها با توجه به سن و هدف پرورشی آنها (تخمگذار، گوشتی و یا مولد)
  • نحوه فراوری و ترکیب مواد غذایی
  • براورد هزینه مواد اولیه و تشکیل دهنده دان مرغ

مرغداران صنعتی معمولا برای جیره نویسی مرغان خود از متخصصان تغذیه ای و تجهیزات مرغداری پیشرفته بهره می برند. در امر جیره نویسی باید به ترکیب صحیح مواد و مقدار انرژی و پروتئین آن بسیار دقت نمود.

در صورتیکه غذای دریافتی مرغ ها بیش از اندازه مقوی باشد، علاوه بر افزایش هزینه های تولید مرغ ها دچار چاقی و بلوغ زود رس میشوند که به نوبه خود مشکلات زیادی برای مرغدار به وجود می آورد. ضعیف بودن جیره غذایی نیز باعث سوء تغذیه و کاهش سرعت رشد و کاهش بازدهی تولید میشود.

نکات مهم به هنگام تهیه دان مرغ

فرمولاسیون دان مرغ هم یک علم و هم یک هنر می باشد و نیاز به دانش دامپزشکی و کمی خلاقیت دارد. ارزش انرژی غذایی دریافتی مرغ ها با واحد کیلوکالری و پروتئین دریافتی آنها نیز با درصد بیان میشود. همچنین میزان عناصر معدنی و اسیدآمینه های قابل هضم و ریز مغذی ها نیز به صورت درصد در جیره غذایی مرغ ها مشخص میشوند.

در تهیه جیره نویسی مرغ گوشتی باید از منابع غذایی پر انرژی، منابع پروتئینی، منابع فسفر، منابع کلسیم و افزودنی ها مجاز و برخی از داروها استفاده نمود. تمامی این مواد می بایست با دستگاه میکسر مرغداری کاملا با هم مخلوط شوند تا دان به دست آمده ترکیبی یکنواختی داشته باشد.

نکات مهم به هنگام تهیه دان مرغ

مواد غذایی اصلی مورد نیاز طیور و مرغ های گوشتی شامل آب، انرژی، پروتئین اسید آمینه، ویتامین ها و مواد معدنی می باشد. به هنگام تهیه دان مرغ تمامی مواد غذایی مورد استفاده باید کیفیت بالایی داشته باشند. هر نوع آلودگی و یا کپک زدگی به سرعت باعث ایجاد بیماری های عفونی به خصوص در جوجه ها میشود.

تدوین جیره غذایی که تمامی احتیاجات طیور را در بر داشته باشد نیاز به تخصص و آزمایش دارد. اگر قصد دارید که به صورت تخصصی در این زمینه فعالیت کنید لازم است که حتما با یک متخصص غذایی دامپزشک مشورت نمایید.

انواع فرم دان مرغ

فرم دان مرغ با توجه به سن پرنده در سه مدل مختلف آردی، کرامبل و پلت تولید میشود. خوراک جوجه ها باید آردی باشد. سپس با گذشت 7 الی 10 روز به تدریج خوراک جوجه ها ترکیبی از دان آسیاب شده و کرامبل می شود. در نهایت نیمچه ها تا زمان کشتار با دان پلت و پفکی تغذیه میشوند.

دان مرغ شامل چه مواردی است؟

پروتئین خام : رشد عضلات و شکل گیری بافت بدن جوجه ها به پروتئین بستگی دارد. جوجه ها معمولا در ابتدا با جیره های پیش استارتر تغذیه میشوند که درصد پروتئین بالایی دارد. در ادامه وقتی جوجه ها به سن 2 هفتگی رسیدند سطح پروتئین جیره آنها کمی کاهش داده میشود.

به منظور تأمین پروتئین مورد نیار مرغ ها می توان از منابع گیاهی همچون کنجاله های سویا، گیاه کانولا، آفتابگردان، تخم پنبه و … استفاده نمود.

انرژی : طیور به صورت روزانه به مقدار معینی انرژی نیاز دارند. انرژی قابل متابولیسم با انرژی که جیره دارد فرق میکند. چرا که بخشی از انرژی دفع می شود. بهترین منابع غذایی پر انرژی برای تهیه دان مرغ شامل غلات پر مصرف همچون ذرت، گندم، جو، سبوس برنج و سبوس گندم، نرمه گندم و … می باشد.

گندم بعد از سن 7 روزگی و به شرط رسیدن جوجه ها به وزن بیش 150 گرم باید در تهیه دان مرغ مورد استفاده قرار گیرد.

ریزمغذی ها : کمبود ویتامین ها در بدن جوجه ها باعث ایجاد بیماری شده و تلفات زیاد به بار می آورد. بنابراین جیره غذایی آنها باید شامل ریزمغذی های مهم و انواع ویتامین های محلول در آب و یا محلول در چربی باشد. هر چند مرغداران به صورت مرتب از انواع مولتی ویتامین ها در برنامه غذایی جوجه ها استفاده میکنند.

مواد معدنی : مهمترین مواد معدنی مورد نیاز مرغ ها شامل کلسیم، فسفر، سدیم، منیزیم، سولفور و حتی عناصر معدنی کم مصرف همچون ید، سلنیوم، آهن و … میباشد.

از دی کلسیم فسفات مونو کلسیم فسفات و … می توان برای تأمین فسفر قابل هضم مورد نیاز مرغ ها استفاده کرد. منابع کلسیمی همچون کربنات کلسیم و یا پودر استخوان و پودر صدف دریایی و … نیز برای تأمین کلسیم مورد نیاز مرغ ها در تهیه دان مرغ قابل استفاده می باشند.

سایر افزودنی ها : پلت مرغ گوشتی باید شامل پودر گوشت و یا پودر ماهی و مرغ و … باشد که این منابع غذایی دارای اسید آمینه های خالص همچون متیونین، لایزین و … بوده که برای رشد مرغ ها بسیار مفید میباشد.

همچنین بسیاری از کارخانه های تولید دان مرغ از افزودنی هایی همچون رنگدانه ها، طعم دهنده ها، داروهای ضد کوکسیدیوز و ریز مغذی ها نیز استفاده میکنند.

کنترل کیفیت دان

بعد از تهیه جیره غذایی مرغ یک نمونه از این دان باید مورد بررسی قرار گیرد. برای همین منظور باید دان تهیه شده به لحاظ ارزش غذایی و درصد مواد تشکیل دهنده مورد تحلیل قرار گیرد.

اهداف اصلی تولید دان مرغ

تغذیه مرغ های گوشتی شامل سه مرحله اصلی پیش دان، رشد دان و پس دان می باشد. بیشترین سطح احتیاجات غذایی در سن پایین و سن یک هفتگی جوجه ها می باشد و جوجه ها با پیش دان تغذیه میشوند. سپس احتیاجات غذایی به مرور زمان تا سن کشتار کاهش پیدا میکند.

همچنین جیره اصلی بر اساس اهداف تولید در سه شکل متفاوت تولید میشود:

هدف شماره 1 : تهیه جیره غذایی با سطح انرژی بالا به هدف رسیدن به بیشترین ضریب تبدیل و افزایش وزن.

تهیه این نوع جیره هزینه تولید بیشتری دارد و باعث افزایش چربی مرغ و برخی مشکلات متابولیکی در حیوان میشود. این نوع مرغان معمولا جهت مصارفی هچون مرغ بریان، آبپز و در برخی صنایع غذایی خاص استفاده میشوند.

هدف شماره 2 : تولید گوشت سینه در حد مطلوب

این نوع دان مرغ انرژی کمتری دارد ولی میزان پروتئین خام و اسید آمینه های آن بالا می باشد. در نتیجه مصرف این نوع دان توسط مرغ ها، میزان چربی لاشه مرغ کاهش یافته و در عوض عضله سینه به خوبی رشد میکند. این جیره برای وزن گیری مناسب نیست ولی هزینه تولید آن در حد مطلوب می باشد.

هدف شماره 3 : کاهش هزینه های تولید دان

برای تهیه این نوع دان، سطح مواد مغذی و ریز مغذی ها را کاهش می دهند. در نتیجه مصرف این جیره هر چند ضریب تبدیل بالا می رود ولی وزن گیری مرغ ها در حد مطلوب نخواهد بود. اما قیمت تمام شده مرغ زنده برای مرغدار با مصرف این جیره ارزان تمام میشود.

جدول میزان انرژی و پروتئین مورد نیاز مرغ گوشتی

سن 0 الی 10 روزگی 11 الی 28 روزگی 29 الی 41 روزگی 41 روزگی تا زمان کشتار
انرژی (کیلوکالری) 2915 2970 3040 3070
پروتئین خام (درصد) 22.35 20.60 18.40 17.5

یک نمونه فرمول تهیه دان و پلت برای مرغ

در ابتدا لازم است که وزن دقیق اجزای دان را اندازه بگیرید. موادی که نیاز به خرد شدن دارند (همچون ذرت و کنجاله سویا) باید با دستگاه آسیاب مرغداری خرد شوند. در ادامه نمک، مکمل های معدنی و ویتامین ها نیز با مقداری از دان اسیاب شده مخلوط خواهند شد. سپس روغن مایع به مخلوط دان خرد شده اضافه میشود و دان حاصل به مدت 20 دقیقه در دستگاه میکسر مرغداری مخلوط میشود. بدین ترتیب تمامی مواد با ترکیب یکنواخت در داخل دان به دست آمده پخش میشوند. در نهایت دان به دست آماده توسط دستگاه مخصوص به شکل پلت قابل برداشت خواهد بود و در کیسه های بزرگ جمع آوری میشود.

یک نمونه فرمول برای تهیه یک تن (1000 کیلو گرم) دان مرغ

مواد تشکیل دهنده 0 الی 10 روزگی 11 الی 21 روزگی 22 الی 40 روزگی 40 روزگی تا زمان کشتار
ذرت 554 کیلوگرم 581 کیلوگرم 642 کیلوگرم 694 کیلوگرم
کنجاله سویا 380 کیلوگرم 350 کیلوگرم 290 کیلوگرم 240 کیلوگرم
روغن مایع (گیاهی) 10 کیلوگرم 13 کیلوگرم 13 کیلوگرم 16 کیلوگرم
صدف معدنی 3 کیلوگرم 3 کیلوگرم 2 کیلوگرم 2 کیلوگرم
نمک 3 کیلوگرم 3 کیلوگرم 3 کیلوگرم 3 کیلوگرم
افزودنی های مجاز (5 درصد) 50 کیلوگرم 50 کیلوگرم 50 کیلوگرم 50 کیلوگرم

افزودنی های مجاز شامل دی کلسیم فسفات، کربنات کلسیم، انواع مکمل های معدنی و ویتامینه، سبوس گندم، محرک های رشد، داروی های ضد کوکسیدیوز و … می باشد که درصد این مواد باید طبق نظر کارشناس دامپزشک تعیین شود.

آموزش تهیه دان و جیره غذایی مرغ گوشتی
3.2 (64%) 5 votes
دیدگاه‌ها 0

*
*