راه اندازی گلخانه گیاهان داروئی و کسب درآمد از پرورش آن
گیاهان داروئی به دلیل خاصیت درمانی اثبات شده ای که درمان بیماری های قلبی عروقی ، چاقی، لاغری ، رماتیسم ، دیابت و… دارند روز به روز بر خواهان خود افزوده است. از طرف دیگر این گیاهان دارای عوارض بسیار کمتری نسبت به داروهای شیمیایی بوده و افرادی که به سلامتی خود اهمیت زیادی می دهند، می توانند از گیاهان درمانی مناسبی جهت مداوای بیماری خود استفاده کنند.
در این نوشته از اندیشه سبز می خواهیم شرایط تاسیس گلخانه گیاهان داروئی را توضیح دهیم و به مشکلات و سختی های احتمالی میانه راه بپردازیم و هم چنین مجموعه تجهیزات و ملزومات لازم برای تاسیس را توضیح خواهیم داد.
جدول شرایط محیطی مناسب برای کشت گیاهان دارویی در گلخانه
بهترین شرایط محیطی برای گیاهان دارویی مختلف به شرح جدول زیر است.
| نام گیاه دارویی | دمای روز (°C) | دمای شب (°C) | رطوبت نسبی هوا (%) | اسیدیته بستر |
| نعناع | ۲۲ تا ۲۸ | ۱۶ تا ۲۰ | ۵۵ تا ۶۵ | ۶ تا ۶٫۸ |
| ریحان | ۲۴ تا ۳۰ | ۱۸ تا ۲۲ | ۵۰ تا ۶۰ | ۶٫۲ تا ۶٫۸ |
| آویشن | ۲۰ تا ۲۶ | ۱۴ تا ۱۸ | ۴۵ تا ۵۵ | ۶٫۵ تا ۷٫۵ |
| اسطوخودوس | ۱۸ تا ۲۵ | ۱۲ تا ۱۶ | ۴۰ تا ۵۵ | ۶٫۵ تا ۷٫۵ |
| بابونه | ۱۵ تا ۲۲ | ۱۰ تا ۱۵ | ۶۰ تا ۷۰ | ۶ تا ۷ |
| بادرنجبویه | ۱۸ تا ۲۵ | ۱۴ تا ۱۸ | ۶۰ تا ۷۰ | ۶ تا ۶٫۵ |
| گل گاوزبان | ۱۶ تا ۲۲ | ۱۲ تا ۱۶ | ۶۵ تا ۷۵ | ۶٫۲ تا ۷٫۲ |
| آلوئه ورا | ۲۲ تا ۳۲ | ۱۸ تا ۲۲ | ۶۵ تا ۸۰ | ۶ تا ۷ |
| زنجبیل | ۲۴ تا ۳۰ | ۲۰ تا ۲۴ | ۷۰ تا ۸۵ | ۵٫۵ تا ۶٫۵ |
| زردچوبه | ۲۵ تا ۳۲ | ۲۰ تا ۲۴ | ۷۵ تا ۸۵ | ۵٫۵ تا ۶٫۵ |
| سنبل الطیب | ۱۶ تا ۲۲ | ۱۲ تا ۱۶ | ۶۰ تا ۷۰ | ۶ تا ۷ |
| شیرین بیان | ۲۰ تا ۲۸ | ۱۵ تا ۲۰ | ۵۵ تا ۶۵ | ۶٫۵ تا ۷٫۵ |
تجهیزات لازم برای گلخانه گیاهان دارویی
علاوه بر تهیه زمین و بنا کردن گلخانه به تجهیزاتی نیز جهت کنترل دما و رطوبت گلخانه ، آب دهی به محصولات و فرآوری آنها نیاز خواهید داشت. از جمله این تجهیزات به صورت کلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
هیتر گلخانه
از این وسیله برای گرمایش گلخانه در فصل های سرد سال می توان استفاده کرد هم چنین اگر در مناطق سردسیر کشور زندگی می کنید می توانید با استفاده از این هیتر دمای گلخانه را افزایش دهید و شرایط رشد مناسبی را برای محصولات فراهم آورید. برای مشاهده قیمت هیتر کلیک کنید.
رطوبت ساز
در صورتی که در مناطق خشک کشور اقدام به کاشت محصولات دارویی می کنید و آنها برای رشد به رطوبت بالایی نیاز دارند، بایستی از یک رطوبت ساز برای تامین رطوبت مورد نیاز گلخانه استفاده کنید. رطوبت سازها در انواع مختلفی وجود دارند که از جمله آنها می توان به مه پاش های پروانه ای ، رطوبت ساز های التراسونیک و مه پاش های نازلی اشاره کرد.
سیستم های آبرسانی
اگر می خواهید در مصرف آب صرفه جویی کنید و یا در مناطق کویری کشور قرار دارید که با مشکل کم ابی روبرو هستید می توانید با استفاده از شیوه آبیاری قطره ای با این مشکل مبارزه کنید و محصولات خود را به بهترین شکل ممکن پرورش دهید.
سیستم های تهویه
استفاده از فن تهویه سبب خروج هوای مصرف شده و ورود هوای تازه خواهد شد که به رشد بهتر گیاهان دارویی نیز کمک خواهد کرد و همچنین در صورت بالا بودن حرارت و رطوبت نیز می توان با استفاده از سیستم های تهویه نسبت به کنترل و تنظیم دما و رطوبت گلخانه اقدام کرد.
انواع گیاهان دارویی قابل کشت در گلخانه
در حالت کلی گلخانه دارای شرایطی است که امکان رشد هر نوع گیاه و سبزی را فراهم خواهد آورد. چرا که امکان کنترل دما و رطوبت و سایر عوامل محیطی مانند میزان آب رسانی و آفات در شرایط گلخانه ای قابل کنترل است. در محیط های گلخانه ای امکان کشت تمامی محصولات گرمسیری و سردسیری وجود دارد، بنابراین هر گیاه دارای خاصیت دارویی که در منطقه جغرافیایی مورد نظر پرورش دهنده امکان کشت ندارند، قابلیت کشت در گلخانه را دارند. از جمله گیاهان دارویی قابل کشت در گلخانه می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- ریحان
- بابوبه
- فلفل قرمز
- سنبل الطیب
- اکیناسه
- سیر
- اسطوخودوس
- بادرنجبویه
- جعفری
- نعنا
- رزماری
- مریم گلی
- گل راعی
- آویشن
آیا راه اندازی گلخانه گیاهان دارویی توجیه اقتصادی خواهد داشت؟
همانطور که اشاره شد افراد زیادی هستند که به دلیل مشکلات عدیده داروهای شیمیایی از مصرف آنها خودداری می کنند و درمان به وسیله داروهای گیاهی را ترجیح می دهند، از طرف دیگر گیاهان قیمت پایین تری نسبت به داروهای صنعتی دارند و کسانی که بضاعت مالی ندارند می توانند از این داروهای بی ضرر جهت مداوای بیماری های خود استفاده کنند.
مصرف داروهای گیاهی علاوه بر اینکه در داخل کشور رو به افزایش است، کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز خواهان مصرف این داروها هستند و می توانید روی صادرات محصولات نیز حساب باز کنید. این کشورها داروهای گیاهی را به صورت فله ای وارد کرده و به صورت فرآوری شده و بسته بندی روانه بازارهای داخلی و خارجی می کنند.
آمار جهانی میزان مبادلات تجاری گیاهان داروئی را بالغ بر 100 میلیارد دلار تخمین زده است که این نشان از آینده بسیار روشن این کسب و کار است و پیش بینی ها نشان می دهد که پرورش گیاهان دارویی کشش بالایی خواهد داشت و انتظار درآمد زایی بیشتری را از این شغل خواهیم داشت.
مزایای کشت گلخانه ای گیاهان دارویی در مقایسه با کشت سنتی
با اینکه برخی از گیاهان دارویی به صورت خودرو و در صحرا رشد می کنند، اما اگر بخواهید از پرورش آنها درآمد قابل توجهی را به دست آورید باید آنها را به صورت عمده و در زمین های کشاورزی به صورت ساماندهی شده پرورش دهید.
به عنوان مثال گیاه بابونه به خودی خود در بسیاری از کوه ها در فصل بهار رشد پیدا می کنند، اما اگر در منطقه ای باشید که امکان رشد بابونه در حالت طبیعی وجود نداشته باشد، الزاما باید از گلخانه کمک بگیرید، هم چنین در صورتی که قصد برداشت چندین تن بابونه را داشته باشید می توانید از گلخانه یا زمین های کشاورزی (در مکان های قابل کشت) استفاده کنید. هم چنین از مزایای کشت گلخانه ای نسبت به کشت زراعی می توان موارد زیر را بر شمرد:
- امکان کنترل دما به وسیله تجهیزات گرمایشی و سرمایشی
- امکان کنترل رطوبت از طریق دستگاه های رطوبت ساز ، رطوبت گیر و فن تهویه
- کاهش میزان آفات از طریق کشت هیدروپونیک و استفاده از آفت کش
- مصرف پایین از طریق کنترل رطوبت و آبیاری قطره ای
- جلوگیری از سرقت محصولات به دلیل بسته بودن محیط
- امان کشت طبقاتی محصولات جهت افزایش سوددهی
- امکان احداث گلخانه در زمین های بایر و بدون آب
نحوه احداث گلخانه گیاهان داروئی
حال که با مزایای کشت گلخانه ای گیاهان دارویی و بازار فروش محصولات دارویی سنتی آشنایی پیدا کردید، نوبت به پیدا کردن یک مکان مناسب برای احداث گلخانه می باشد. مکانی که می خواهید گلخانه را در آن تاسیس کنید بهتر است فاصله کمی با شهر داشته باشد و از جاده اصلی نیز زیاد دور نباشد تا هزینه های حمل و نقل شما را زیاد نکند و مشتری های حضوری به راحتی بتوانند در محل گلخانه حاضر شوند.
در مکان احداث بهتر است به آب و برق دسترسی داشته باشید، دقت داشته باشید که برق و آب کشاورزی را تهیه کنید چرا که استفاده از آب و برق شهری صرفه اقتصادی نخواهد داشت.
در ساخت گلخانه می توانید از طرح های مختلفی مانند طرح اسپانیایی ، طرح ایرانی ، تونلی و … استفاده کنید که در ساخت هر کدام از آنها از مصالح خاصی به کارگیری خواهد شد. برای دریافت اطلاعات بیشتر در این مورد می توانید مقاله انواع طرح و سازه گلخانه را مطالعه کنید.
در نوشته اشاره شده می توانید با انواع طرح های گلخانه ای و شیوه ساخت آنها آشنا شوید و گزینه مناسب برای گیاهان دارویی را انتخاب و بنا کنید که ما گلخانه های تونلی را پیشنهاد می کنیم اما اگر می خواهید گیاهان را به صورت طبقاتی پرورش دهید که سود آوری شما را افزایش دهد می توانید از گلخانه های طرح اسپانیایی استفاده کنید.
خاک مورد نیاز برای کشت گیاهان دارویی
قبل از اقدام به راه اندازی گلخانه در یک مکان خاص لازم است که کیفیت خاک منطقه توسط کارشناسان و مهندسین کشاورزی مورد بررسی قرار گیرد، چرا که هر گیاهی در یک خاک با سختی و ph مناسبی به خوبی رشد خواهد کرد. در صورتی که خاک محل کیفیت لازم را نداشته باشد با استفاده از کودهای حیوانی و یا شیمیایی می توانید کیفیت خاک را بالا ببرید و در صورت لزوم از شیوه کشت هیدروپونیک می توانید استفاده کنید.
بهترین بستر کشت برای گیاهان دارویی کدام است؟
برای کشت خاکی بهترین ترکیب عمومی شامل پیت ماس برای حفظ رطوبت، پرلیت برای هوادهی و جلوگیری از فشردگی خاک و ورمیکمپوست برای تامین مواد مغذی طبیعی است که تعادل مناسبی بین رشد و کیفیت دارویی ایجاد می کند.
در کشت بدون خاک یا هیدروپونیک، کوکوپیت به دلیل نگهداری بالای آب و پشم سنگ به خاطر خنثی بودن و کنترل دقیق تغذیه، گزینه های رایج و موثر هستند. به طور کلی، بستر کشت گیاهان دارویی باید زهکشی عالی، شوری پایین و عاری از آلودگی داشته باشد تا ریشه ها دچار پوسیدگی نشوند و نیاز به سموم شیمیایی به حداقل برسد.
همچنین برای گیاهانی مانند زنجبیل، بستر سبک و نرم با پیت ماس بیشتر مناسب است در حالی که گیاهانی مثل رزماری و مریم گلی به بستری با زهکشی سریع تر نیاز دارند. استفاده از ورمی کمپوست تأثیر قابل توجهی در افزایش اسانس و خواص درمانی گیاه دارد.
چه زمانی برای برداشت گیاهان دارویی در گلخانه مناسب است؟
در کشت گلخانه ای گیاهان دارویی، اگرچه می توان زمان برداشت را با کنترل نور، دما و رطوبت تنظیم کرد اما برای اینکه گیاه بیشترین عطر، اسانس و خواص درمانی را داشته باشد باید در زمان مناسب رشد خودش برداشت شود.
معمولاً برگ ها قبل از گل دهی، گل ها در زمان باز شدن کامل، ریشه ها در پایان دوره رشد و بذرها پس از رسیدن کامل برداشت می شوند. بهترین ساعت برداشت هم اوایل صبح و بعد از خشک شدن شبنم است چون هوا خنک تر بوده و مواد موثره گیاه از بین نرفته اند.
برای افزایش کیفیت محصول، بهتر است آبیاری را یک تا دو روز قبل قطع کنید مصرف کود شیمیایی را از یکی دو هفته قبل متوقف نمایید و رطوبت گلخانه را پایین بیاورید تا گیاه دچار کپک زدگی نشود.
فروش گیاهان دارویی
بهتر است قبل از اقدام به کاشت هر محصولی نسبت به وجود بازار آن در منطقه خودتان مطمئن شوید و در صورت امکان به صورت سفارشی کار کنید یعنی بخشی از هزینه را ابتدا دریافت کرده و پس از کاشت و برداشت محصول و ارائه آن به خریدار مابقی مبلغ را دریافت کنید.
در غیر این صورت می توانید از سایت های اینترنتی و فروش انلاین برای پخش محصولات خودتان می توانید استفاده کنید و یا از طریق عقد قرار داد با گروه ها و کارخانه های فرآوری محصولات گیاهی و دارویی نسبت به تضمین بازار خود اقدام کنید. هم چنین می توانید با استخدام نیروی های بازاریابی فروش محصولات خود را تضمین کنید.
سخن آخر
کشت گلخانه ای گیاهان دارویی با توجه به افزایش تقاضا برای درمان های طبیعی، یک فرصت اقتصادی آینده دار محسوب می شود. امکان کنترل کامل شرایط محیطی، کاهش ریسک تولید، صرفه جویی در منابع و تولید در تمام فصول، این روش را نسبت به کشت سنتی برتر کرده است. در صورت برنامه ریزی صحیح، انتخاب تجهیزات مناسب و داشتن بازار فروش مشخص، راه اندازی گلخانه گیاهان دارویی می تواند به یک کسب و کار سودآور تبدیل شود.
سوالات متداول
در زیر به برخی از سوالات متداول کاربران پاسخ دادهایم.
گیاهان دارویی خارجی پر مصرف کدام ها هستن؟
لیست گرانترین گیاهان دارویی گرانترین گیاهان دارویی بابونه، به لیمو، مریم گلی، آویشن، باریجه، گل محمدی، اسطوخودوس، گل راعی می باشد.
گیاهان دارویی زود بازده کدام ها هستن؟
نعناع، آویشن، گل گاو زبان، مریم گلی، گل همیشه بهار، پونه و … جزو گیاهان زود بازده هستند.
پرسودترین گیاهان دارویی گلخانه ای کدام اند؟
پرسودترین گیاهان دارویی گلخانه ای شامل نعناع فلفلی، ریحان، آویشن، بادرنجبویه و اسطوخودوس هستند.
زمان کاشت گیاهان دارویی در گلخانه کی هست؟
به طور کلی اواخر زمستان تا اوایل بهار کم هزینه ترین زمان شروع کشت است.
سلام خسته نباشید شما که لطف میکنید و زحمت میکشید این مطالب را میزارید یه سایت و یا یه کانالی تو این شبکه ها اجتماعی بزنید و راجب هر کدام از اینها برایتان مقدور هست فیلم آموزشی بزاید ممنون تو میشم
سلام بهزاد جان
ممنون از پیشنهادت
حتما مورد بررسی قرارش میدیم
جامعه کشاورزی ما بشدت نیازمند این آموزشها هست هرکسی این کار رو آنجا بدهد خدمت بزرگی کردی هست و من پیشاپیش قدردان این زحمتکشان هستم بیاید دانسته هایمان را به اشتراک بگذاریم.
آقا لطفا نوع گلخانه مشخص کنید مسال.
گلخانه با ارتفاع ۲ و عرض ۴ طول ۲۷متر چه نوع کشتی خوبه
سلام من گلخانه احداث کردم تصمیم دارم کار کشت گیاهان دارویی رو انجام بدم مشتاقم بتونم از مشاوره و امکانات شما استفاده کنم
سلام سعید
برای تهیه ی تجهیزات می تونی از سایت اندیشه ی سبز اقدام کنی
و امکان ارسال اونا د هر جایی که باشی برات وجود داره
درمورد اطلاعات هم به زوردی مقالات متعددی در این زمینه منتشر میشه