مقایسه انواع پوشش گلخانه | گلخانه شیشه ای بهتر است یا پلاستیکی؟
پوشش گلخانه نقش کلیدی در بهره وری و رشد گیاهان دارد، زیرا تعیین کننده میزان نوری است که به درون سازه نفوذ می کند. هرچه پوشش بتواند نور و گرمای بیشتری عبور دهد، فرآیند فتوسنتز بهتر انجام می شود. البته هیچ پوششی قادر به انتقال کامل نور نیست، زیرا بخشی از تابش جذب یا بازتاب می شود. میان انواع پوشش ها، شیشه بیشترین عبور نور و پس از آن پلاستیک در جایگاه دوم قرار دارد.
- ایجاد جریان هوای یکنواخت در گلخانه
- بدنه استیل و مقاوم در برابر زنگ زدگی
- امکان آویزان کردن از سقف
جدول مقایسه انواع پوشش گلخانه
پوشش های گلخانه با یکدیگر تفاوت هایی دارند که به شرح زیر است.
| نوع پوشش | ویژگی ها و توضیحات |
| شیشه ای | بیشترین عبور نور (تا ۹۰٪) دوام بسیار بالا (تا ۱۰۰ سال) هزینه ساخت زیاد و وزن بالا مقاومت کم در برابر تگرگ و ضربه مناسب گلخانه های دائم و تحقیقاتی |
| پلاستیکی (پلی اتیلن، PVC) | سبک، ارزان و نصب آسان نیاز به تعویض هر ۲ تا ۴ سال عبور نور خوب (۷۵–۸۵٪) حساس به UV مگر با افزودنی ضد UV مناسب گلخانه های فصلی و اقتصادی |
| پلی کربنات (چند جداره) | دوام بالا (۱۰ تا ۲۰ سال) مقاومت عالی در برابر تگرگ و ضربه عایق حرارتی بسیار خوب عبور نور خوب (۸۰–۸۵٪) هزینه نصب نسبتاً زیاد ولی نگهداری کم |
| آکریلیک (PMMA) | شفافیت بالا (۸۸–۹۰٪) مقاوم به زرد شدگی و UV اشتعال پذیر و جذب گرد و غبار بالا نیازمند نصب دقیق و سطح صاف مناسب گلخانه های نمایشگاهی یا فروشگاهی |
برای گلخانه از چه نوع پوششی استفاده میشود؟
پوشش گلخانه انواع مختلفی دارد که در ادامه به توضیح رایج ترین این موارد پرداخته شده است که عبارتند از:
پوشش شیشه ای
شیشه از قدیمی ترین و شفاف ترین مواد برای ساخت گلخانه است و به دلیل عبور بالای نور و دوام زیاد، همواره مورد توجه بوده است. میزان خلوص شیشه، ضخامت و مقدار آهن موجود در آن، در شفافیت و عبور نور تأثیر مستقیم دارند؛ هرچه آهن بیشتر باشد، نور کمتری عبور می کند.
قطعات بزرگ تر شیشه سایه اندازی کمتری دارند اما در برابر فشار باد یا برف مقاومت پایین تری نشان می دهند. از مزایای این نوع پوشش، کاهش تعریق داخلی و تهویه طبیعی است، هرچند هزینه ساخت و نگهداری آن زیاد است و به همین دلیل امروزه کمتر مورد استفاده قرار می گیرد.
پوشش پلاستیکی
ورقه های پلاستیکی نازک مانند پلی اتیلن، پلی استر و PVC از رایج ترین مواد پوششی در گلخانه های مدرن هستند. دلیل محبوبیت پلی اتیلن، قیمت پایین، وزن سبک و قابلیت نصب آسان آن بر روی سازه های مختلف است. این ماده معمولاً در دو لایه به کار می رود تا میان آن ها لایه ای از هوا به عنوان عایق حرارتی عمل کند و تا ۴۰٪ از اتلاف گرما بکاهد. با وجود این مزایا، اشعه فرابنفش خورشید موجب کاهش شفافیت و شکنندگی آن در گذر زمان می شود.
پلی اتیلن های حاوی افزودنی ضد UV می توانند تا سه یا حتی چهار سال دوام داشته باشند و در برابر تگرگ و باد مقاوم تر باشند.
مشکلات رطوبتی گلخانه های پلاستیکی
یکی از مشکلات گلخانه های پلاستیکی، تجمع بخار آب روی سطح داخلی است. این بخار هنگام تماس با لایه سرد پلاستیک به قطرات آب تبدیل می شود و روی گیاهان می چکد، در نتیجه بیماری های قارچی را گسترش می دهد. برای رفع این مشکل از محلول های ضد چگالش یا مواد شیمیایی ویژه ای مانند Clear Sun استفاده می شود که مانع تشکیل قطرات درشت و کاهش نور می گردند.
بهترین پوشش گلخانه برای حفظ گرما در شب
در شب، گیاهان گرمای خود را از طریق تابش مادون قرمز از دست می دهند. از آنجا که پلی اتیلن مانع ضعیفی برای این نوع تابش است، افزودن ترکیبات بازتاب دهنده IR در هنگام تولید آن، موجب حفظ بخشی از گرمای درون گلخانه می شود. در شب های صاف می توان تا ۲۵٪ و در شب های ابری تا ۱۵٪ از اتلاف گرما را کاهش داد، که به ویژه در مناطق سردسیر اهمیت فراوانی دارد.
استفاده از پلی اتیلن های حاوی جاذب IR نه تنها دمای شب را پایدار نگه می دارد بلکه از شوک حرارتی گیاهان جلوگیری می کند.
انتقال نور مؤثر برای فتوسنتز
نوری که مستقیماً در فتوسنتز استفاده می شود، بین طول موج ۴۰۰ تا ۷۰۰ نانومتر قرار دارد و به آن “تابش مؤثر” گفته می شود. پوشش های مختلف، میزان متفاوتی از این نور را عبور می دهند. پوشش هایی که عبور فرابنفش را محدود می کنند، به طور میانگین ۷۸٪ و پوشش های دارای جاذب IR حدود ۸۲٪ از تابش مؤثر را منتقل می نمایند. البته در گلخانه های دو لایه، این مقدار اندکی کمتر است.
استفاده از فیلم های پلاستیکی با ترکیب مواد نوری هوشمند می تواند طیف نور ورودی را به نفع رشد گیاه (افزایش نور قرمز و آبی) تغییر دهد و بازده فتوسنتز را تا ۱۰٪ بالا ببرد.
نصب پلاستیک و پوشش های سخت گلخانه
در نصب پوشش های گلخانه باید موارد مختلفی را مد نظر قرار دهید که در ادامه به توضیح هر یک از این موارد پرداخته شده است.
اهمیت کشش در نصب پلاستیک
نصب پلاستیک روی گلخانه نیازمند دقت ویژه ای است زیرا این پوشش ها با تغییرات دمایی منبسط و منقبض می شوند. هنگام نصب در هوای سرد، پلاستیک باید با کشش بیشتری قرار گیرد تا هنگام انقباض در زمستان پاره نشود. برعکس، در هوای گرم، لازم است بخشی از طول پلاستیک رها گذاشته شود تا انبساط آن ایجاد فشار بیش از حد نکند. کشش نادرست در هر دو حالت می تواند باعث پارگی ورق ها یا ایجاد فضای اضافی هوا بین دو لایه شود و طول عمر پوشش را کاهش دهد.
تنظیم کشش پلاستیک براساس دما و طول گلخانه مانع آسیب مکانیکی و افزایش طول عمر پوشش می شود.
ورق های پلی کربنات
ورق های پلی کربنات از جمله پوشش های سخت و پرکاربرد در گلخانه ها هستند. این ورق ها به شکل تک لایه موجدار یا دو و سه جداره تولید می شوند و انعطاف پذیری بالایی دارند. عبور نور زیاد، شفافیت مطلوب و مقاومت بالا در برابر ضربه و تگرگ از ویژگی های بارز آن هاست. همچنین سطح خارجی این ورق ها دارای لایه ضد UV است که مقاومت ورق را در برابر اشعه خورشید افزایش می دهد و باعث کاهش زردشدگی می شود. ورق های ضخیم تر، تا ۷۰٪ از اتلاف انرژی گلخانه را کاهش می دهند و برخی از آن ها تا ۵ سال ضمانت مقاومت در برابر تگرگ دارند.
نصب و درزگیری ورق های پلی کربنات
نصب ورق های پلی کربنات با پیچ و قطعات الاستیکی انجام می شود و ورق های چند جداره با پروفیل های آلومینیومی درزگیری می شوند تا مانع ورود حشرات، گرد و غبار و رطوبت اضافی شوند. تعداد صفحات مورد نیاز در این نوع پوشش نسبت به پلی اتیلنی کمتر است، بنابراین هزینه نصب و نگهداری به شکل قابل توجهی کاهش می یابد. انعطاف پذیری بالای ورق ها و نصب صحیح آن ها باعث می شود طول عمر پوشش زیاد باشد و نیازی به تعویض مکرر نداشته باشد.
ورق های آکریلیک
ورق های آکریلیک نیز گزینه ای مناسب برای پوشش گلخانه ها هستند و عبور نور بیشتری نسبت به پلی کربنات دارند. این ورق ها نسبت به زردشدگی مقاوم ترند، اما به دلیل اشتعال پذیری و جذب بالای گرد و غبار، استفاده از آن ها در گلخانه های دائم توصیه نمی شود. ورق های آکریلیک سخت بوده و برای نصب نیازمند سطح صاف و پایدار هستند و در ضخامت های مختلف تولید می شوند. این نوع پوشش بیشتر در گلخانه هایی به کار می رود که نیاز به شدت نور کمتر و کنترل بهتر تابش خورشید دارند، مانند مکان های عرضه مستقیم محصولات خرده فروشی.
مدیریت نور و رطوبت
یکی از مزیت های ورق های سخت، کاهش اتلاف انرژی و مدیریت بهتر دما و رطوبت در گلخانه است. ورق های چند جداره و ورق های هیدروفیل باعث می شوند قطرات آب سطحی کاهش یابد و رطوبت یکنواخت تر توزیع شود، در نتیجه احتمال بروز بیماری های قارچی کاهش می یابد.
مزایا و محدودیت های پوشش های سخت
مزایا شامل دوام بالا، مقاومت در برابر ضربه، کاهش نیاز به تعویض مکرر و کاهش اتلاف انرژی است. محدودیت ها شامل هزینه نصب بالاتر نسبت به پلی اتیلنی و نیاز به اسکلت مناسب و نصب دقیق برای جلوگیری از آسیب های حرارتی و مکانیکی است.
انتخاب نوع پوشش سخت یا پلاستیکی باید براساس شرایط محیطی، بودجه، طول عمر مورد انتظار و نوع محصول انجام شود.
نکات کاربردی برای کشاورزان
برای بهره وری بیشتر گلخانه، رعایت فاصله مناسب هنگام نصب پلاستیک، استفاده از ورق های چند جداره برای کاهش اتلاف انرژی و توجه به کیفیت و ضخامت ورق ها اهمیت دارد. همچنین انتخاب نوع ورق متناسب با شدت نور منطقه و محصول پرورش داده شده، باعث افزایش طول عمر پوشش و کاهش هزینه های جانبی می شود.
سخن آخر
دراین نوشته در رابطه با مقایسه انواع پوشش گلخانه به ارائه اطلاعات مختلفی پرداختیم که میتواند برای کسب اطلاعات بیشتر شما در این راستا موثر واقع شود چنانچه در این حیطه سوالی دارید با ما در قسمت نظرات در میان بگذارید.
