از کمپوست قارچ چند بار میتوان استفاده کرد؟
آیا علاقمند به پرورش قارچ هستید و از اینکه چند بار میتوان از یک کمپوست برای برداشت محصول استفاده کرد اطلاعی ندارید؟ قصد خرید کمپوست مصرف شده قارچ را دارید؟ از قیمت هر کیلو کمپوست بیخبرید؟ پس با ما تا انتهای این نوشته از اندیشه سبز همراه باشید تا در این رابطه اطلاعات دقیقی ارائه شود.
- قدرت موتور نیم اسب بخار
- قدرت هوادهی ۳۵۰۰ متر مکعب
- قدرت رطوبت دهی ۴۵ لیتر
آنچه در این مقاله میخوانید:
- جدول چرخه استفاده از کمپوست
- چرخه عمر کمپوست قارچ چقدر است؟
- چرا بیشترین محصول قارچ در فلش های اول برداشت می شود؟
- کاهش کارایی کمپوست در پرورش قارچ
- تاثیر کاهش مواد مغذی در کمپوست
- تغییرات فیزیکی کمپوست
- نقش مدیریت رطوبت
- استفاده مجدد از کمپوست
- خطر آلودگی در کمپوست مصرف شده
- نقش پوشش دهی (کازینگ) در برداشت های متوالی
- عوامل تعیین کننده دفعات استفاده از کمپوست
- استفاده غیرمستقیم از کمپوست مصرف شده
- سخن آخر
جدول چرخه استفاده از کمپوست
| شماره فلش | درصد تقریبی محصول نسبت به کل | کیفیت قارچ برداشت شده | وضعیت کمپوست بعد از برداشت |
| فلش اول | ۵۰–۶۰٪ | درشت، سفید، بازارپسند | غنی و بافت تازه |
| فلش دوم | ۲۰–۲۵٪ | متوسط | کاهش مواد غذایی محسوس |
| فلش سوم | ۱۰–۱۵٪ | ریزتر و کم تراکم | فشرده و خشک تر |
| فلش چهارم | ۵–۱۰٪ | کیفیت پایین تر | تقریباً غیرقابل استفاده |
چرخه عمر کمپوست قارچ چقدر است؟
کمپوست قارچ از مخلوطی از کود حیوانی، کاه و کلش، مواد پروتئینی و افزودنی های معدنی تشکیل می شود. این ترکیب طی یک فرایند میکروبی کنترل شده تخمیر می شود تا بستری غنی از مواد مغذی برای رشد میسلیوم فراهم گردد.
پس از بار اول کشت، بخش قابل توجهی از مواد مغذی توسط قارچ مصرف می شود و همین امر باعث کاهش کیفیت بستر در دفعات بعدی خواهد شد. هرچه کمپوست تازه تر و غنی تر باشد، تعداد فلش ها یا برداشت های موفق از آن بیشتر خواهد بود.
چرا بیشترین محصول قارچ در فلش های اول برداشت می شود؟
در پرورش قارچ، برداشت ها به صورت «فلش» یا موج های رشد انجام می شوند. اولین فلش معمولاً بیشترین محصول دهی را دارد، زیرا کمپوست در این مرحله هنوز سرشار از مواد غذایی است.
فلش دوم و سوم نیز محصول قابل قبولی تولید می کنند اما به مرور میزان قارچ برداشت شده کاهش می یابد. در برخی سالن ها، پرورش دهندگان تا فلش چهارم یا پنجم نیز ادامه می دهند، اما کیفیت و کمیت محصول به وضوح افت می کند.
کاهش کارایی کمپوست در پرورش قارچ
بررسی دلایل افت کیفیت کمپوست و محدودیت دفعات استفاده از آن در برداشت های متوالی در ادامه این متن به آن پرداخته شده است.
تاثیر کاهش مواد مغذی در کمپوست
هر بار که قارچ ها برداشت می شوند، بخش قابل توجهی از نیتروژن، فسفر و عناصر ریزمغذی موجود در کمپوست مصرف می شود. در نتیجه، بستر در برداشت های بعدی فقیرتر می گردد و توانایی لازم برای تغذیه کامل میسلیوم ها را از دست می دهد.
این موضوع باعث می شود قارچ های کشت شده در دفعات بعدی کوچک تر و کم تراکم تر باشند. آنالیز شیمیایی کمپوست پس از فلش سوم نشان می دهد که میزان نیتروژن قابل استفاده تا ۶۰ درصد کاهش می یابد.
تغییرات فیزیکی کمپوست
علاوه بر کاهش مواد غذایی، ساختار فیزیکی کمپوست نیز با گذشت زمان تغییر می کند. بافت بستر به مرور متراکم تر می شود و تبادل هوا در آن دشوارتر خواهد شد. این عامل می تواند باعث کاهش اکسیژن رسانی به میسلیوم ها و در نهایت افت عملکرد محصول شود.
تراکم بیش از حد کمپوست پس از برداشت های مکرر، دمای بستر را افزایش داده و خطر رشد کپک های مزاحم را بیشتر می کند.
نقش مدیریت رطوبت
رطوبت یکی از مهم ترین عوامل در پایداری کمپوست است. در برداشت های اولیه، کمپوست توانایی نگهداری رطوبت را به خوبی دارد، اما با گذشت زمان و تغییر ساختار، ظرفیت نگهداری آب کاهش می یابد. این وضعیت می تواند به خشکی بستر و اختلال در رشد قارچ ها منجر شود.
کاهش ۱۰ درصدی رطوبت کمپوست می تواند بازده محصول را تا ۱۵ درصد کاهش دهد.
استفاده مجدد از کمپوست
برخی پرورش دهندگان تلاش می کنند کمپوست مصرف شده را دوباره مورد استفاده قرار دهند. گرچه امکان پذیر است، اما بازده آن در مقایسه با کمپوست تازه بسیار کمتر خواهد بود. برای استفاده مجدد باید مواد غذایی تکمیلی به کمپوست اضافه شود و شرایط بهداشتی کاملاً رعایت گردد.
کمپوست بازفرآوری شده معمولاً حداکثر ۵۰ درصد توان باردهی کمپوست تازه را دارد.
خطر آلودگی در کمپوست مصرف شده
کمپوست هایی که چندین بار مورد استفاده قرار می گیرند، بیشتر در معرض آلودگی های میکروبی و قارچ های رقیب قرار دارند. این آلودگی ها نه تنها باعث کاهش محصول می شوند، بلکه ممکن است سلامت محصول نهایی را نیز تهدید کنند.
در کمپوست های بازاستفاده ای، احتمال رشد کپک سبز (Trichoderma) دو برابر بیشتر از کمپوست تازه است.
نقش پوشش دهی (کازینگ) در برداشت های متوالی
کازینگ لایه ای از خاک مرطوب است که بر روی کمپوست قرار داده می شود و محیطی مناسب برای رشد قارچ ها فراهم می کند. کیفیت این لایه می تواند بر تعداد فلش ها و دفعات استفاده از کمپوست تاثیرگذار باشد. اگر کازینگ به خوبی مدیریت شود، کمپوست توانایی بیشتری برای باردهی در چند مرحله خواهد داشت.
کازینگ با pH خنثی و ظرفیت نگهداری بالای آب، عمر باردهی کمپوست را تا یک فلش اضافه افزایش می دهد.
عوامل تعیین کننده دفعات استفاده از کمپوست
عواملی مانند نوع قارچ پرورشی، شرایط محیطی سالن، کیفیت کمپوست اولیه و مدیریت برداشت ها، همگی تعیین می کنند که کمپوست چند بار قابل استفاده باشد. به عنوان مثال، در محیط های با تهویه مناسب و کنترل دقیق رطوبت، تعداد برداشت ها بیشتر خواهد بود.
پرورش قارچ دکمه ای معمولاً به ۳ فلش اقتصادی محدود می شود، در حالی که گونه های صدفی در شرایط ایده آل تا ۵ فلش نیز می توانند باردهی داشته باشند.
استفاده غیرمستقیم از کمپوست مصرف شده
حتی اگر کمپوست پس از چند بار استفاده برای پرورش قارچ دیگر مناسب نباشد، باز هم می توان از آن در کشاورزی بهره برد. این کمپوست به عنوان کود آلی یا بهبود دهنده خاک در زمین های زراعی و باغی کاربرد فراوانی دارد.
کمپوست مصرف شده قارچ سرشار از مواد آلی پایدار است و می تواند ظرفیت نگهداری آب خاک را تا ۲۰ درصد افزایش دهد.
سخن آخر
کمپوست قارچ معمولاً برای ۳ تا ۴ فلش اقتصادی قابل استفاده است و پس از آن بازدهی آن به شدت کاهش می یابد. هر بار استفاده از کمپوست باعث کاهش مواد غذایی، تغییر ساختار فیزیکی و افزایش خطر آلودگی میشود. با مدیریت صحیح و استفاده از مواد تکمیلی می توان عمر کمپوست را اندکی افزایش داد، اما بهترین نتایج همیشه از کمپوست تازه به دست می آیند. در نهایت، کمپوست مصرف شده نیز می تواند به عنوان یک منبع ارزشمند در کشاورزی مورد استفاده قرار گیرد.
