نحوه تنظیم و جلوگیری از بالا پایین شدن رطوبت در دستگاه جوجه کشی

آموزش شیوه ثابت نگه داشتن رطوبت در دستگاه جوجه کشی

رطوبت یکی از مهمترین فاکتورهای موفقیت در جوجه کشی از تخم نطفه دار است، در صورتی که این مورد به خوبی رعایت نشود، میزان راندمان جوجه کشی به شکل قابل توجهی کاهش خواهد یافت و پرورش دهنده را متوجه خسارت های مالی خواهد کرد. به دلیل اهمیت رطوبت در جوجه کشی، در این نوشته از اندیشه سبز قصد داریم نحوه تنظیم رطوبت در انواع دستگاههای جوجه کشی خانگی و صنعتی را آموزش دهیم.

نقش و اهمیت رطوبت در جوجه کشی 

در واقع رطوبت به ایجاد شرایط بهتر جوجه کشی کمک می کند و سبب نرم شدن پوسته تخم و بیرون آمدن راحت تر جوجه ها از آن می شود. نرم شدن پوسته تخم به ورود بهتر اکسیژن و خروج دی اکسید کربن کمک خواهد کرد و در نتیجه جنین داخل تخم ، اکسیژن بیشتری برای رشد دریافت خواهند کرد و در زمان هچ نیز با دریافت مقدار کافی اکسیژن قادر به شکستن پوسته نازک و نرم شده تخم خواهند بود. 

علت راندمان بیشتر دستگاه های غیر استاندارد و دست ساز موجود در بازار عدم تنظیم بودن صحیح دما و رطوبت می باشد که از سنسورها و ابزارهای نامرغوبی برای تامین و تنظیم رطوبت استفاده می شود، به همین دلیل تخم ها به اندازه کافی رطوبت دریافت نمی کنند و در نتیجه آن شاهد مرگ جوجه یا جنین نیمه کامل در داخل تخم خواهید بود. 

رطوبت دستگاه جوجه کشی چقدر باید باشد؟ بهترین دما و رطوبت جوجه کشی

همانطور که می دانید دستگاه های جوجه کشی انواع مختلفی دارند که به انواع خانگی ، صنعتی، ساده و حرفه ای تقسیم بندی می شوند، هر کدام از آنها دارای سیستم های تامین رطوبت به خصوصی می باشند.

اما جای نگرانی نیست، در این نوشته به نحوه تنظیم رطوبت در تمامی ماشین های جوجه کشی کوچک و بزرگ خواهیم پرداخت و نکاتی که در این نوشته بیان خواهند شد برای همه دستگاه ها کاربرد خواهند داشت.

معمولا میزان رطوبتی که برای جوجه کشی از پرنده های مختلف در نظر گرفته می شود بین ۵۵ الی ۷۵ درصد است که البته هر پرنده ای، رطوبت مخصوص به خود را دارد که باید حتما دما و رطوبت مربوط به آن پرنده را از منابع معتبر علمی و سایت های معتبر استخراج کرد و بر روی دستگاه تنظیم نمود. 

حداکثر رطوبت دستگاه جوجه کشی بسته به نوع پرنده معمولا ۷۵ درصد است و بیشتر از آن مضرات زیادی را برای تخم ها به دنبال خواهد داشت که در ادامه به عوارض بالا بودن رطوبت جوجه کشی خواهیم پرداخت. 

اما مشکلی که وجود دارد بالا و پایین شدن رطوبت و عدم ثابت ماندن آن است، بیشتر مشکلات جوجه کشی نیز در اثر تغییرات پی در پی رطوبت به وجود می آیند که در این نوشته به نحوه ثابت نگه داشتن رطوبت خواهیم پرداخت. 

علت بالا رفتن  و زیاد بودن رطوبت دستگاه جوجه کشی چیست؟

علت های مختلفی در بالا رفتن رطوبت نقش دارند که عوامل زیر از جمله مهم ترین آنها هستند. در صورتی که موارد زیر را برطرف کنید، به احتمال خیلی زیاد رطوبت دستگاه نیز پایین خواهد آمد:

۱- رطوبت محیط زیاد است؛ اگر در فصل تابستان و یا استان های شمالی کشور قرار دارید به احتمال زیاد محیط مرطوبی دارید، بهتر است با استفاده از یک رطوبت سنج معتبر از بالا بودن رطوبت اطمینان پیدا کنید و نسبت به کاهش آن اقدام کنید که در ادامه توضیح داده خواهد شد. 

۲- آب ظرف تامین رطوبت زیاد است؛ اگر دستگاه شما با ظرف آب تامین رطوبت می شود، در صورت زیاد بودن آب داخل ظرف احتمال بالا رفتن رطوبت وجود دارد.

۳- فن های تهویه کار نمی کنند؛ فن ها به خروج رطوبت اضافی کمک می کنند، در صورت خاموش بودن فن ها ، احتمال بالا رفتن بیش از حد رطوبت وجود دارد بنابراین حتما به سالم بودن فن های تهویه توجه کنید. 

۴- قرار داشتن در دوره هچ؛ زمانی که جوجه ها از تخم بیرون می آیند، بدنشان خیس است و همین مورد سبب بالا رفتن رطوبت داخلی دستگاه می شود که اقدامات لازم برای کاهش رطوبت در چنین مواقعی در ادامه توضیح داده خواهد شد. 

۵- اختلال در رطوبت ساز التراسونیک ؛ اگر دستگاه جوجه کشی شما به رطوبت ساز التراسونیک یا اتومایزر متصل است، امکان ایجاد اختلال در کار آن و یکسره شدن دستگاه رطوبت ساز وجود دارد، بنابراین از کنترل برد جوجه کشی بر رطوبت ساز مطمئن شوید.

۶- خیس بودن سنسور ؛ اگر مقداری آب بر روی سنسور نشسته باشد، طبیعتا رطوبت را به شکل نادرستی نشان خواهد داد، بنابراین از وجود محافظ سنسور مطمئن شوید و آن را تمیز کنید. 

۷- کالیبره نبودن سنسور ؛ اگر از دستگاه های دارای سنسور آنالوگ استفاده می کنید ، احتمال از کالیبره خارج شدن سنسور رطوبت وجود دارد، بنابراین با استفاده از یک رطوبت سنج معتبر و اورجینال، رطوبت داخلی دستگاه را مورد سنجش قرار دهید. 

عوارض رطوبت زیاد دستگاه جوجه کشی

اگر رطوبت دستگاه جوجه کشی زیاد شود و از مقدار مجاز بالاتر رود، خطرات زیادی برای جنین داخل تخم به دنبال خواهد داشت که سبب کاهش شدید راندمان جوجه کشی و وارد آمدن خسارت های مالی به پرورش دهنده خواهد شد. 

در واقع زمانی که رطوبت بسیار بالاست، آب داخل تخم امکان تبخیر ندارد و فضای بسیار محدودی در اختیار جوجه قرار می گیرد و همین امر سبب عدم چرخش جوجه داخل تخم و تغذیه و تنفس ناصحیح می شود. 

رطوبت زیاد سبب خیس شدن پوسته تخم و مسدود شدن منافذ پوسته تخم می شود، بنابراین جوجه به اندازه کافی از اکسیژن بهره مند نمی شود و امکان خفگی آن داخل تخم بسیار بالا است. به دلیل محدود بودن فضا ، جوجه داخل تخم تحرک کمتری خواهد داشت و در صورت زنده ماندن ، دیرتر نیز از تخم بیرون خواهد آمد. 

یکی از دلایل طولانی شدن دوره جوجه کشی و دیر بیرون آمدن جوجه از تخم ، رطوبت بالا است. 

جوجه بیرون آمده از تخم نیز به احتمال خیلی زیاد دچار فلجی و یا نقص عضو خواهد بود که چیزی جز هزینه برای پرورش دهنده نخواهد داشت. 

چگونه رطوبت دستگاه جوجه کشی را پایین بیاوریم؟ روش های کم کردن رطوبت 

پس از بررسی موارد فوق به احتمال خیلی زیاد دلیل بالا رفتن را خواهید فهمید و جهت کاهش رطوبت دستگاه جوجه کشی اقدام خواهید کرد، راهکارهای زیر برای کاهش رطوبت موثر هستند:

الف – قبل از هر چیزی از کالیبره بودن سنسور رطوبت دستگاه جوجه کشی خود مطمئن شوید. برای تست میزان رطوبت داخل دستگاه از رطوبت سنج های گران قیمت و مارک های معتبر استفاده کنید، در صورت مغایر بودن اعداد نمایش داده شده توسط سنسور با رطوبت سنج ، می توان به کالیبره نبودن سنسور دستگاه پی برد که در نوشته آموزش کالیبره کردن سنسور دستگاه جوجه کشی آموزش های لازم داده شده است. 

ب – سنسور را به خوبی بررسی کنید و از خیس نبودن بدنه آن مطمئن شوید، در صورت خیس بودن، با استفاده از یک پارچه خشک آن را تمیز کنید. 

ج – از فن تهویه در اتاق جوجه کشی (اتاقی که دستگاه جوجه کشی در آن قرار دارد) استفاده کنید، هم چنین با یک رطوبت سنج ، میزان رطوبت محیط را به صورت مورد سنجش قرار دهید. رطوبت استاندارد برای محیط جوجه کشی بین ۳۵ الی ۵۰ درصد است. 

د – میزان آب داخل ظرف تامین رطوبت را کم کنید، تا رطوبت کمتری در داخل دستگاه تولید شود. اگر دستگاه شما دارای رطوبت ساز التراسونیک است از کارکرد صحیح و کنترل آن توسط برد جوجه کشی مطمئن شوید. 

هـ – از کارکرد فن تهویه خود دستگاه جوجه کشی مطمئن شوید، در صورت عدم کارکرد فن حتما با خدمات پس از فروش سازنده دستگاه تماس بگیرید تا راهنمایی های لازم را جهت تعمیر دستگاه به شما ارائه دهند.

و – دریچه های تهویه هوا را تا انتها باز کنید تا رطوبت اضافی از دستگاه خارج شود. 

ز – تحت هیچ شرایطی جوجه های تازه هچ شده را از دستگاه بیرون نیاورید، آنها باید تا ۲۴ ساعت پس از تولد و خشک شدن کامل پرها در داخل دستگاه جوجه کشی بمانند. 

علت بالا نرفتن و پایین بودن رطوبت دستگاه جوجه کشی

مشکل فقط بالا رفتن رطوبت ماشین جوجه کشی نیست، در برخی مواقع شاهد پایین آمدن رطوبت و بالا نرفتن آن است که سبب بروز مشکلات زیادی برای جوجه کشی می شود، از مهم ترین علت های پایین آمدن رطوبت جوجه کشی می توان موارد زیر را برشمرد :

۱- پایین بودن رطوبت محیط دستگاه ؛ اگر در مناطق گرم و خشک کشور قرار دارید، طبیعی است که رطوبت محیط پایین باشد و دستگاه جوجه کشی نیز توانایی تامین رطوبت لازم برای جوجه کشی را ندارد. با استفاده از رطوبت سنجی مطمئن و دقیق میزان رطوبت محیط (اتاقی که دستگاه در آن قرار دارد) را مورد سنجش قرار دهید، رطوبت محیط باید بین ۳۵ الی ۵۰ درصد باشد. 

۲- کالیبره نبودن سنسور ؛ اگر از مناسب بودن رطوبت محیط اطمینان دارید، دومین موردی که باید بررسی کنید، سنسور دستگاه است. یک رطوبت سنج دقیق و حرفه ای را در داخل دستگاه جوجه کشی قرار دهید و میزان رطوبت سنسور با رطوبت سنج را مقایسه کنید، در صورت نامناسب بودن عدد سنسور، می توان به این نتیجه رسید که سنسور دستگاه از کالیبره خارج شده و باید آن را تنظیم کرد. 

۳- خالی بودن ظرف آب تامین رطوبت؛ از پر بودن ظرف آب مطمئن شوید، هم چنین اگر از رطوبت سازهای التراسونیک و اتومایزر یا پمپ آب استفاده می کنید، از پر بودن ظرف های آب مطمئن شوید. 

۴- کار نکردن سیستم های تامین رطوبت ؛ اگر دستگاه شما با ظرف آب تامین رطوبت می شود، از کار کردن فن بالای ظرف آب مطمئن شوید و در سایر سیستم ها نیز از تولید رطوبت و بخار اطمینان به دست آورید که پیزو ها یا المنت ها کار می کنند و مشکلی در سیستم برق آنها به وجود نیامده است. 

۵- بالا بودن بیش از حد دما ؛ زمانی که دمای دستگاه جوجه کشی بیش از مقدار مجاز باشد، رطوبت داخلی نیز به مقدار زیادی تبخیر خواهد شد و سبب پایین آمدن رطوبت خواهد شد، به احتمال کالیبره نبودن سنسور دما ، متوجه دمای بالای دستگاه نخواهید شد، بنابراین با استفاده از یک دماسنج معتبر و دقیق مانند تستو ، دمای داخلی دستگاه را نیز مورد سنجش قرار دهید. 

عوارض و خطرات پایین بودن رطوبت دستگاه جوجه کشی برای تخم های نطفه دار 

اگر رطوبت دستگاه جوجه کشی کم شود جوجه ها زودتر از موعد مقرر از تخم بیرون خواهند آمد. به عنوان اگر دوره جوجه کشی ۲۱ روزه باشد، امکان بیرون آمدن تخم ها در روز ۱۹ وجود دارد. شاید در نگاه اول این مورد کاملا جذاب برسد، اما متاسفانه جوجه هایی که به دنیا می آیند بدنی بسیار ضعیف و کوچک تر از حالت نرمال دارند و مدتی بعد از تولد تلف می شوند. 

کاهش رطوبت داخل دستگاه ، سبب از دست رفتن مقداری زیادی از رطوبت داخل تخم می شود و کیسه هوایی بیش از حد مجاز افزایش حجم پیدا می کند که همین مورد سبب کوچک شدن بدن جوجه می شود، جوجه های داخل تخم در اثر از دست دادن آب زیاد، می میرند و اگر هم زنده بمانند، به دلیل سفت بودن پوسته تخم قادر به بیرون آمدن از آن نیستند. 

در هر صورت پایین بودن و بالا بودن بیش از حد رطوبت سبب از دست رفتن سرمایه شما خواهد شد و رعایت نکات ساده و توجه به سلامت دستگاه و قطعات آن ، از ضررهای مالی جلوگیری خواهد کرد. 

چگونه رطوبت دستگاه جوجه کشی را بالا ببریم؟

راه های افزایش رطوبت در دستگاه جوجه کشی بستگی به مشکلی که پیش آمده و نوع دستگاه متفاوت است، روش های زیر در بالا بردن رطوبت دستگاه جوجه کشی شما موثر هستند :

الف – از رطوبت ساز محیطی استفاده کنید، از رطوبت سازهای التراسونیک جهت افزایش رطوبت محیط با کمترین هزینه می توانید استفاده کنید، برای مشاهده انواع رطوبت سازهای قابل فروش توسط اندیشه سبز به صفحه رطوبت ساز مراجعه کنید، این محصولات دارای گارانتی یک ساله و خدمات پس از فروش ۱۰ ساله هستند. 

ب – ظرف آب رطوبت را پر کنید و روند افزایش رطوبت دستگاه را در نظر بگیرید، هم چنین در صورت وجود عیب در سیستم رطوبت رسانی از طریق تماس با خدمات پس از فروش سازنده نسبت به رفع عیب آن اقدام کنید. 

ج – اگر فن تهویه به صورت مداوم کار می کند، به احتمال زیاد دچار مشکل شده و رطوبت تولید شده را به بیرون از دستگاه انتقال می دهد، از متصل بودن سوکت فن تهویه به برد مطمئن شوید. 

د – سنسورهای دما و رطوبت را بررسی کنید و در صورت نیاز کالیبره کنید. 

هـ – دریچه های هوا را کمی ببندید تا رطوبت تولید شده توسط دستگاه به بیرون منتقل نشود. 

نتیجه گیری کلی 

رطوبت مهم ترین عامل در جوجه کشی است و تنظیم نبودن آن مشکلات زیادی را برای جنین داخل تخم به وجود خواهد آورد که نتیجه آن وارد آمدن ضررهای مالی به پرورش دهنده است. روش های مختلفی برای یافتن مشکل بالا بودن یا پایین بودن رطوبت وجود دارند که در این نوشته به آنها اشاره شد. 

پس از یافتن مشکل نسبت به برطرف کردن آن از طریق راه حل های ارائه شده اقدام کنید و رطوبت دستگاه را به مقدار استاندارد آن برسانید تا جوجه کشی موفق و با راندمان بالایی را تجربه کنید، هم چنین اگر سوالی در رابطه با رطوبت دستگاه جوجه کشی دارید از طریق ارسال دیدگاه با ما در میان بگذارید.