مقالات گرمایشی

10 بیماری رایج در گوسفندان | علائم و راه های پیشگیری

در بین گوسفندان نیز بیماری های رایجی وجود دارند عوامل و منشاء های مختلفی باعث بروز و شیوع آن ‌ها می ‌شوند. در این بین یک سری از این مریضی ها امکان انتقال به انسان و دامداران را نیز دارد. بررسی وضعیت سلامتی و جسمانی گوسفند یا گله یکی از کارهای مهم در جلوگیری از گسترش این بیماری هاست. در ادامه به رایج ترین مریضی های گوسفندان و روش های رسیدگی و پیشگیری از گسترش در گله خواهیم پرداخت، با ما همراه باشید.

علائم و نشانه های بیماری | چطور بفهمیم گوسفند مریض شده است؟

در ادامه نکاتی را بیان می کنیم که با در نظر گرفتن آنها می توانید تشخیص اولیه از مریضی احتمالی گوسفندان داشته باشید تا با اطمینان بیشتری از علائم به دامپزشک مراجعه کنید.

علامت علت های احتمالی
غذا نمی خورد یا از گله عقب می ماند تب، درد، مشکلات گوارشی، عفونت یا ضعف عمومی
بیشتر از حالت معمول دراز می کشد و نشخوار نمی کند اختلالات شکمبه، نفخ، مشکلات گوارشی یا نامناسب بودن جیره
از گله جدا می شود و سر و گوشش افتاده است شروع بیماری، تب، درد یا ضعف عمومی
لنگ می زند مشکلات سم، آبسه، زخم، عفونت پا یا گیر کردن جسم خارجی
سرفه، ترشح بینی یا تنفس سریع دارد عفونت های تنفسی، ذات الریه، انگل های ریوی یا تهویه نامناسب
اطراف لب و دهان زخم یا دلمه ایجاد شده است اکتیما (اورف)، آسیب و زخم های دهانی یا در موارد خاص بیماری هایی مثل تب برفکی
زخم های دهانی همراه با لنگش در چند دام دیده می شود احتمال تب برفکی؛ نیازمند بررسی و اقدام فوری
سمت چپ شکم متورم شده و دام با سختی یا سرعت زیاد نفس می کشد احتمال نفخ شدید؛ یک وضعیت اورژانسی
داخل پلک چشم بسیار رنگ پریده یا تقریباً سفید است کم خونی؛ یکی از علت های مهم آن در گوسفند، آلودگی شدید با انگل های خونی و گوارشی مانند همونکوس است
لاغر شده و استخوان های کمر و لگن بیشتر مشخص شده اند تغذیه ناکافی، انگل ها، بیماری های مزمن یا مشکلات جذب مواد غذایی
اسهال یا مدفوع شل و گاهی خونی دارد انگل های گوارشی، کوکسیدیوز، تغییر ناگهانی جیره یا عفونت های روده ای
پشم کدر شده، می ریزد یا دام زیاد خودش را می خاراند انگل های خارجی مانند شپش و جرب، بیماری های پوستی یا کمبودهای تغذیه ای
ناگهان زمین می افتد، تشنج می کند یا تلف می شود انتروتوکسمی، مسمومیت ها، اختلالات متابولیکی یا برخی بیماری های عصبی؛ نیازمند بررسی فوری
میش آبستن بی اشتها، بی حال یا لرزان شده است مسمومیت آبستنی (کتوز آبستنی)؛ به ویژه در اواخر آبستنی، اما علل دیگری هم ممکن است داشته باشد
در چند میش سقط جنین اتفاق می افتد بروسلوز و سایر عفونت های مولد سقط؛ نیازمند بررسی دامپزشکی و رعایت اصول بهداشتی
دمای بدن بالاتر از حدود ۴۰ درجه است تب؛ معمولاً می تواند نشانه عفونت یا التهاب باشد و باید همراه با سایر علائم بررسی شود

انواع بیماری های رایج گوسفندان

بیماری های رایجی که اکثرا در بین گوسفند ها و گله شیوع پیدا می کند به چند دسته کلی تغذیه و گوارشی، بیماری های مرتبط با پا و سم، بیماری های انگلی و بیماری های واگیردار و مسری تقسیم می شوند. نکته مه و حائز اهمیت این است که می توان با کارهای ساده و روتین بطور کلی پیشگیری های لازم را انجام داده و از بروز آنها جلوگیری کرد.

انتروتوکسمی (قلوه نرمی یا پرخوری)

این بیماری بخاطر ایجاد سم در روده توسط باکتری ها بوجود می آید. منشا مریضی به دلیل تغذیه دام است. عموما در گوسفندهایی که وضعیت تغذیه و وزن خوبی دارند شیوع پیدا می کند. بیماری انتروتوکسمی در 2 نوع C و D وجود دارد که نوع D در گوسفند های بالغ و نوع C در بره های نوزاد (در ابتدای تولد تا چند هفتگی) دیده می شود.

همچنین در گوسفند های بالغ به بیماری قلوه نرمی یا پرخوری نیز شناخته شده است که دلیل آن نتایج بررسی لاشه گوسفند های مبتلا شده است. بعد از بررسی لاشه دیده شده که قسمت روده گوسفند بسیار نرم بوده و حالت له شدگی دارد.

نکته مهمی که درمورد این مریضی باید بدانید این است که عامل اصلی بوجود آمدن سم توسط باکتری در روده، تغییر ناگهانی میزان و نوع تغذیه دام است. تغییر به یکباره تغذیه دام از علف به کنسانتره یا محل چرا از مرتع فقیر به سرسبز باعث می شود حجم غذای زیادی وارد معده و روده شود.

نوشته های مشابه

در بیشتر موارد این تغییر ناگهانی باعث عدم هضم درست و به اندازه می شود. همین موضوع نیز باعث ایجاد سم توسط باکتری در روده به میزان خیلی زیاد و ابتلای دام به این بیماری است.

علت های بوجود آمدن نفخ در گوسفند - اندیشه سبز

نفخ

نفخ در گوسفندان یعنی جمع شدن گاز در شکمبه گوسفند و عدم توانایی حیوان برای آروغ زدن و خرون گاز. شکمبه همان معده بزرگ و اول حیوان است که غذا جهت تخمیر وارد آن می شود. فرایند تخمیر با ایجاد گاز همراه است که درصورت عدم تخلیه گاز نفخ بوجود می آید.

درصورتی که غذای روزانه گله میزان کم یا متوسطی دارد، نباید به یکباره سعی کنید که حجم غذای روزانه را افزایش دهید. نفخ در زمان پرخوری و افزایش زیاد میزان غذای گوسفند ایجاد می شود. سعی کنید فاصله زمانی غذادهی به گوسفندان را بطور مناسب تنظیم کنید.

گوسفند گرسنه در زمان خوردن غذا حجم زیادی از علف و یونجه را جهت رفع گرسنگی می خورد. این عمل گاهی با گیر کردن غذا در قسمت مری همراه است که با وجود فرایند تخمیر در شکمبه امکان بوجود آمدن نفخ را بالا می برد.

از علائم بیماری نفخ در گوسفند ها می توان به باد کردن قسمت سمت چپ شکم اشاره کرد. در این زمان این قسمت از شکم باد کرده و حالت سفتی را به همراه دارد. در این حالت دام کاملا بی قرار شده و سعی در زدن لگد به شکم را دارد.

همچنین ساییدن دندان ها به هم، درآورد زبان به بیرون و سرازیر شدن بزاق از زبان از علائم تشخیص نفخ در گوسفند است. درصورت تشدید این بیماری تنگی نفس و نفس زدن های تند هم به این علائم اضافه می شود درصورت مشاهده باید به شکل اورژانسی اقدام کنید.

علوفه خردکن و آسیاب کن همه کاره مدل اندیشه سبز
علوفه خردکن و آسیاب کن همه کاره مدل اندیشه سبز
  • ظرفیت: 500 کیلو در ساعت علوفه خردکنی
  • قدرت موتور: 3 اسب بخار
  • برق مصرفی: تک فاز و 3 فاز صنعتی (بنا به درخواست مشتری)

پوسیدگی سم و آبسه پا

پوسیدگی در سم های گوسفند به دلیل عدم نظافت و تمیزی کافی آغل یا محل نگهداری دام می باشد. باکتری هایی که باعث این مریضی می شوند در محیط های کثیف، مرطوب و خیس زندگی می کنند که همین دلیل شیوع این بیماری در فصول سرد و بارانی است. این بیماری در صورت بروز به دلیل نگهداری جمعی گله، به سرعت امکان پخش شدن دارد.

از علاوم پوسیدگی سم گوسفند می توان به متورم بودن سم ها، بوی زننده و لنگ زدن در حین راه رفتن اشاره کرد. همچنین رنگ سم به رنگ خاکستری تغییر کرده و بین انگشت های سم حالت قرزی به خود می گیرد. درصورت عدم رسیدگی و درمان به موقع، گوسفند مبتلا به دلیل درد در حین راه رفتن از چرا و غذا خوردن امتنا می کند که همین موضوع باعث لاغری و بروز مشکلات تغذیه ای دیگر می شود.

آبسه پا یکی دیگر از بیماری های رایج گوسفند است. این بیماری در نتیجه مواردی مثل سم چینی نادرست، فرو رفتن اشیا یا گیاهان نوک تیز در سم که باعث ایجاد زخم می شوند بوجود می آید. از علائم آن می توان به لنگش ناگهانی، احساس درد شدید در زمان دست زدن به پای مبتلا و ایجاد چرک اشاره کرد.

پوسیدگی سم و آبسه پا - اندیشه سبز

ذات الریه

بیماری ذات الریه در گوسفند ها از طریق باکتری شروع می شود. اسم باکتری ها پاستورلا همولیتیکاست و گاهی مایکوپلاسما می باشد. بطور معمول این باکتری ها در بینی و گلوی خیلی از گوسفند ها هستند. مشکل زمانی شروع می شود که از نظر ایمنی بدنی ضعیف باشد و این باکتری ها راه به ریه پیدا کنند. از علائم این مریضی در گوسفند ها بی حالی و بی اشتهایی می باشد. در این حالت گوسفند مریض خود را از گله جدا می کند. تنفس ضعیف و تند تند پشت سر هم دارد. علائم هرازگاهی با بیرون آمدن چرکی و ترشح غلیط از بینی همراه می باشد.

دلیل بوجود آمدن مریضی ذات الریه در گوسفند یا گله، کثیفی محیط آغل، عدم تهویه مناسب و سرد بودن محل نگهداری است. درصورتی که به موقع آغل را نظافت نمی کنید باید بدانید که وجود بوی آمونیاک مدفوع، بوی ادرار و رطوبت موجود در محیط باعث تحریک ریه ها در دام می شود. همین موضوع زمینه را برای تضعیف سیستم ایمنی و هممچنین ابتلای گوسفند ها به مریضی ذات الریه درصورت سرد بودن محیط فراهم می کند. موارد دیگری هم به غیر از این موارد باعث ابتلا هستند که این موارد عبارتند از:

  1. استرس و اضطراب در دام
  2. عدم تغذیه مناسب
  3. حمل و نقل

انگل های داخلی

انگل های داخلی در داخل بدن و در معده و روده گوسفند زندگی می کنند. تغذیه این انگل ها از خون و غذای گوسفند است. اگر گله یا فقط یک گوسفند آلوده به انگل های روده یا معده باشد با وجود تغذیه مناسب افزایش وزنی نداشته و لاغر می ماند.

منشا پیدایش و آلوده شدن گوسفند ها به این نوع بیماری، آب یا مرتع چرای آلوده است. از نشانه های ابتلای دام به انگل، کدر شدن رنگ پشم و اسهال می باشد. مهم ترین مشکلی که وجود انگل می تواند باعث بوجود آمدن آن در بدن گوسفند شود، کم خونی است. یکی از ترفندهایی که بتوان کم خون بودن گوسفند را چک کرد وضعیت رنگ زیر پلک است.

جهت انجام می توانید پلک گوسفند را گرفته و پایین بکشید. اگر رنگ پوست زیر پلک سفید باشد احتمال ابتلا به کم خونی زیاد است. یکی دیگر از مهم ترین نشانه های ابتلا به کم خونی، متورم شدن زیر گلو یا فک است. در صورتی که تورم را در این قسمت ها مشاهده کردید، باید سریعا به دامپزشک جهت بررسی تخصصی مراجعه کنید.

اکتیمای مسری (اورف) - اندیشه سبز

اکتیمای مسری (اورف)

یک بیماری مسری است که امکان اینکه سریع در بین دام و گله از طریق آخور، آبخوری و یا تماس گوسفند ها با یکدیگر پخش شود هم وجود دارد. راه های انتقال این ویروس از دام بیمار، محیط یا آغل آلوده و از طریق زخم های ریز و درشت در بدن حیوان می باشد.

از نشانه های ابتلا به این ویروس، ایجاد زخم در دور دهان و بینی می باشد. اول به شکل جوش های قرمز رنگ در کنار سوراخ های بینی دیده می شوند. سپس در ادامه این جوش ها به دلمه های دردناک ضخیم و سیاه رنگ تبدیل می شوند.

این ویروس بیشتر در بین بره ها پخش شده و شیوع پیدا می کند. در ضمن به یاد داشته باشید در میشی که به بره آلوده شیر می دهد امکان زخم شدن پستان ها در آن وجود دارد. درمان اختصاصی برای این ویروس وجود نداشته و در کل شامل یک دوره 1 ماهه است که خود به خود بهبود پیدا می کند.

فقط درصورتی که عفونتی در زخم ها و دلمه های دور لب و بینی مشاهده کردید باید به دامپزشک جهت تجویز آنتی بیوتیک مراجعه کنید. این بیماری به دلیل ایجاد زخم ها به دهان درد یا اورف هم مشهور است.

راهکارهای پیشگیرانه ای که می توانید درصورت بروز این بیماری انجام دهید:

  1. در صورت مشاهده دام مبتلا به این ویروس، آن را از بقیه گله جدا کنید.
  2. سعی کنید غذاهای نرم و راحت خور به گوسفند بیمار بدهید.
  3. در صورت وجود عفونت در زخم ها به دامپزشک جهت بررسی و تجویز واکسن مراجعه کنید.
  4. آغل و بقیه گله را بررسی کنید تا بقیه دام از این نظر مشکلی نداشته باشند.
  5. به هیچ بدون دستکش با دست برهنه به دام بیمار دست نزنید. این ویروس امکان انتقال به انسات و ایجاد زخم های دردناک را دارد.
جت هیتر 50 هزار گازی استیل - اندیشه سبز
جت هیتر 50 هزار گازی استیل مدل 2025
  • جنس بدنه: استیل
  • توان گرمایشی: 50 هزار در هر ساعت
  • برق مصرفی: تک فاز معمولی شهری (220 ولت)

تب برفکی

این بیماری هم حاصل ابتلای دام به ویروس می باشد. به شکل تاول در داخل دهان، بین و دور سم ها شیوع پیدا میکند. امکان پخش بین گله با سرعت بالا را دارد. از طریق تماس دام سالم با دام بیمار، آغل و محیط آلوده، علف و آب کثیف، هوای آلوده، دام جدید بیمار، اشیاعی مثل ماشین حمل و نقل، کفش و لباس دام دار امکان انتقال را دارد.

علائم این بیماری:

  • سقط کردن جنین توسط گوسفند های باردار
  • زخم داخل دهان، دور لثه و زبان
  • تب، بی حالی و بی اشتهایی
  • تلف شدن ناگهانی بره ها
  • تاول بین و دور سم ها
  • بزاق زیاد دهان

راه های پیشگیری از ابتلای دام به تب برفکی:

  1. انجام واکسن دوره ای (مدت زمان دوره براساس منطقه توسط دامپزشک تعیین می شود.)
  2. نظافت و ضدعوفونی کردن دوره ای آغل و تجهیزات نگهداری.
  3. محدود کردن ورود و خروج ماشین ها و افراد مختلف.
  4. جدا نگهداشتن دام جدید به مدت چند هفته از گله.

نشانه های تب برفکی در گوسفندان - اندیشه سبز

بروسلوز

یک نوع بیماری باکتریایی که شایع ترین علامت آن سقط جنین در میش ها می باشد. همچنین در صورت بروز در قوچ ها باعث ورم، درد بیضه و ناباروری می شود. همچنین تولد جنین های مرده و یا خیلی ضعیف هم احتمال ابتلای دام و گله به این باکتری را افزایش می دهد.

راه های تماس و ابتلا:

  1. محیط مرطوب آلوده شده (این باکتری در محیط های مرطوب تا چند ماه امکان زنده ماندن دارد.)
  2. بو کردن ترشحات خارج شده در حین زایمان میش مبتلا توسط بقیه گوسفندهای گله
  3. لیس زدن جنینن مرده متولد شده توسط بقیه دام
  4. جفت گیری قوچ آلوده با میش سالمپ
  5. خوردن شیر میش آلوده توسط بره ها
  6. ورود دام جدید آلوده به گله

نکات مهم در زمان مواجهه با این بیماری:

  • بره مرده متولد شده را در عمق زیاد دفن کرده و با آهک آن را پوشش دهید تا هیچ حیوان دیگری به آن دسترسی نداشته باشد.
  • این بیماری درمانی نداشته و در صورت ابتلا به دامپزشک اطلاع داده و گوسفند مریض را از گله جدا کنید.
  • در برخی از جاها گزارش این بیماری اجباری بوده و حتما باید اطلاع رسانی انجام شود.
  • نمونه خون گوسفند بیمار را به دامپزشک جهت تشخیص دقیق تحویل دهید.
  • به هیچ وجه بدون رعایت نکات بهداشتی به دام آلوده دست نزنید.
  • محل سقط را کاملا ضدعفونی و تمیز کنید.

راهکارهای پیشگیری از ابتلای دام به بیماری بروسلوز:

  1. دام جدید خریداری شده را به مدت چند هفته از گله دور نگهدارید تا درصورت وجود علائم و بیماری بقیه گله به آن مبتلا نشوند.
  2. هیچ وقت متولد شدن نوزاد مرده را معمول و ساده در نظر نگیرید و در صورت مشاهده به دامپزشک جهت بررسی بیشتر مراجعه کنید.
  3. واکسیناسیون گله را زیر نظر و برنامه دامپزشک کاملا منظم انجام دهید.
  4. همیشه محیط و آغل نگهداری دام را ضدعفونی کرده و تمیز نگه دارید.
  5. محیط زایمان دام را همیشه تمیز و مرتب نگهدارید.
علوفه خردکن دهانه 50 - اندیشه سبز
علوفه خردکن دهنه 50
  • ظرفیت: 300 کیلو در ساعت
  • قدرت موتور: 3 اسب بخار
  • برق مصرفی: تک فاز و 3 فاز صنعتی (بنا به درخواست مشتری)

مسمومیت آبستنی

با وجود شناخته شدن به اسم بیماری باید گفت که این یک بیماری نبوده و شرایط مرتبط با 2 الی 3 هفته آخر بارداری میش ها میباشد. سرعت رشد بره ها داخل رحم بییشتر شده و به طبع اون نیاز به مواد لازم جهت رشد مثل قند را از خون و بدن مادر تغذیه می کنند. نتیجه این روند بزرگتر شدن رحم و فشار زیاد در بخش شکمبه می باشد.

در طول کل این فرایند اگر تغذیه و خوراک کافی جهت تامین انرژی و مواد لازم جهت رشد بره برای میش تامین نشود. بدن شروع به سوزاندن چربی های ذخیره شده می کند. حاصل این سوختن چربی ها جمع شدن ماده ای به اسم کتون در خون است که کاملا سمی بوده و برای کبد و مغز آسیب می رساند.

مسمومیت آبستنی در گوسفندان - اندیشه سبز

کدام میش ها بیشتر در معرض ابتلا به این وضعیت قرار دارند؟

  • میش هایی که دچار بیماری های دیگر هستند که نتیجه آن لنگش و عدم تغذیه درست به دلیل وجود درد بخاطر لنگ زدن هستند.
  • میش هایی که در طول این دوره دچار جابجایی ناگهانی، تغییر خوراک یا استرس می شوند.
  • میش هایی که در اواخر دوره آبستن از تغذیه و خوراک خوب برخودار نیستند.
  • میش هایی که دوقلو یا چند قلو باردار هستند
  • میش هایی که خیلی لاغر و یا چاق هستند

علائم مسمومیت آبستن در دام:

  • بی میلی و بی اشتهایی، گیج زدگی و کم تحرکی
  • حرکت سر به بالا و برخورد به موانع
  • جدا شدن به یکباره از بقیه گله
  • وجود لرزش در سر و گوش ها

راه های پیشگیری از بروز این شرایط در گله:

  1. درصورت امکان سعی کنید میش های چندقلو را از بقیه میش های باردار جدا نگهداری کنید و غذای بیشتری بدهید.
  2. از بوجود آمدن استرس، تغییر ناگهانی مکان، سرد شدن محل نگهداری و کاهش یا تغییر تغذیه در این دوران جلوگیری کنید.
  3. تحرکات میش های باردار را زیر نظر داشته باشید تا درصورت کم تحرکی سریع اقدام کنید.
  4. حتما دقت داشته باشید که میش ها نه باید خیلی لاغر و نه باید خیلی چاق باشند.
  5. در 6 هفته آخر میزان و تنوع غذایی در میش های باردار را بیشتر کنید.
  6. همیشه آب تمیز و کافی را در دسترس قرار دهید.
شیردوش گوسفند دو واحد پنوماتیکی - اندیشه سبز
شیردوش گوسفند 2 واحد (پولساتور بادی)
  • ظرفیت مخزن: 35 لیتر
  • قدرت موتور: 1 اسب بخار
  • پولساتور:<br /> بادی

جرب و انگل های پوستی

انگل های پوستی و جرب شامل کنه ها، شپش ها و کک های پوستی و زیر پوستی می شوند که کشنده نیستند و فقط باعث آزار و اذیت دام، کاهش اشتها و وزن، کاهش کیفیت پشم می شوند.

نشانه های ابتلا به این بیماری:

  • خاراندن بدن از طریق مالش به دیوار و درخت به خاطر خارش شدید
  • ریزش نقطه ای پشم ها در محل های مختلف
  • پوست قرمز و ضخیم در برخی از نقاط بدن
  • کندن پشم توسط خود گوسفند با دهان
  • کاهش اشتها و وزن

راه های جلوگیری از ابتلای گوسفند به انگل های پوستی:

  1. تغذیه به اندازه و کافی دام (چون دام قوی از نظر بدنی کمتر دچار این بیماری می شود.)
  2. نگهداری جدا دام جدید خریداری شده و بررسی وضعیت پوستی و بدنی
  3. انجام دوره ای حمل ضدانگل گله زیر نظر دامپزشک
  4. نگهداری تمیز و خشک آغل یا محل نگهداری دام

سخن آخر

در این مقاله از اندیشه سبز به بررسی و معرفی انواع بیماری های شایع در گوسفندان پرداختیم. عوامل و دلایل بروز و درگیری گله با این بیماری ها عمدتا مشترک بوده و با رعایت یک سری نکات ساده ولی کاربردی می توانید پیشگیری های لازم را جهت جلوگری از شیوع بیماری ها انجام دهید.

سوالات متداول

در زیر به برخی از سوالات متداول کاربران پاسخ داده‌ایم.

چطور می توان از بروز بیماری های مختلف در گوسفندان جلوگیری کرد؟

در مرحله اول رعایت بهداشت و نظافت در محیط نگهداری و آغل باعث جلوگیری از بروز بیماری های مختلف و شیوع بین گله می شود.

چه بیماری هایی بین انسان و گوسفند مشترک است؟

بیماری بروسلوز و اورف امکان انتقال از دام به انسان را دارند که درصورت بروز این مریضی در بین گله دامدار باید نکات بهداشتی لازم را رعایت کند.

چطور بفهمیم که گوسفند مریض شده است؟

باید گوسفند مشکوک را زیر نظر بگیرید، درصورت وجود علائمی مثل، بی اشتهایی، کم تحرکی، لنگ زدن حین راه رفتن، وجود زخم در بدن، جدا شدن از گله و... احتمال بیمار شدن آن وجود دارد.

چه مدت گوسفند بیمار را باید از گله جدا کنیم و زیر نظر بگیریم؟

بسته به نوع و شرایط مریضی بهتر است تا 21 روز دام بیمار را جدا کرده و زیر نظر داشته باشید و رسیدگی های لازم اعم از تغذیه و مراجعه به دامپزشک را انجام دهید.

⚠ هشدار : تمامی مطالب نوشته شده در این مقاله به منظور افزایش اطلاعات عمومی می باشد و نباید جایگزین نظر پزشک یا متخصص تلقی شود ⚠

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا