پرورش گل لیلیوم در گلخانه | نکات مهم راه اندازی گلخانه پرورش گل لیلیوم
قصد کاشت لیلیوم در گلخانه را دارید؟ با شرایط کشت لیلیوم در گلخانه آشنایی ندارید؟ از فصل گل لیلیوم شناختی ندارید؟ پس با ما تا انتهای این نوشته از اندیشه سبز همراه باشید تا در رابطه با تکثیر گل لیلیوم در گلخانه اطلاعات جامعی ارائه شود.
- مناسب برای گرمایش مستقیم گیاهان گلخانه ای
- کارکرد بهینه با گاز شهری
- امکان نصب بصورت دیواری و سقفی
ارقام مختلف گل لیلیوم
لیلیوم ارقام مختلفی دارد که به شرح جدول زیر است.
| گروه لیلیوم | توضیح |
| هیبریدهای آسیایی (Asiatic Hybrids) | دارای تنوع رنگ بالا، رشد سریع و سازگاری مناسب |
| هیبریدهای شرقی (Oriental Hybrids) | گل های درشت، معطر و مناسب گل شاخه بریده |
| سوسن عید پاک (Lilium longiflorum) | گل های شیپوری سفید، بومی ژاپن |
| هیبریدهای LA | تلاقی هیبریدهای آسیایی × سوسن عید پاک |
| هیبریدهای LO | تلاقی هیبریدهای آسیایی × هیبریدهای شرقی |
| هیبریدهای OT | تلاقی هیبریدهای شرقی × سوسن های شیپوری |
| هیبریدهای OA | تلاقی هیبریدهای شرقی × هیبریدهای آسیایی |
تجهیزات مورد نیاز در گلخانه پرورش گل سوسن
شما برای رسیدن به درآمد پرورش گل لیلیوم، نیازمند تجهیزاتی مانند ژنراتور، سیستم های گرمایشی و سرمایشی، سیستم های آبیاری تحت فشار و … هستید. در اینجا تجهیزات مورد نیاز پرورش گل سوسن در گلخانه ذکر شده است :
سيستم هاي گرمايشي در گلخانه لیلیوم
همانطور که اشاره شد، گل های لیلیوم در مناطق گرمسیری رشد خوبی دارند. اما برای پرورش گلدانی این گیاه، به سیستم گرمایشی نیاز است. به طور معمول برای گلخانه هایی که دارای ظرفیت بالایی هستند، از شوفاژ به صورت سیستم مرکزی استفاده می شود که بخار آب یا آب داغ، گرمایش لازم را فراهم می کند.
اما اگر سیستم های موضعی نیاز باشد، انواع هیتر گلخانه همرفتی، بخاری های تراکمی و یا تابشی مورد استفاده قرار می گیرند. از سویی دیگر، سیستم های خنک کننده تابستانی برای پرورش گل لیلیوم با سرمایه کم در نظر گرفته می شود. البته باید اشاره کنیم، هنگام راه اندازی گلخانه و برآورد هزینه و درآمد گلخانه لیلیوم، تجهیزات متناسب با بودجه موجود تهیه می شود.
- تولید گرمای کاملا پاک و بی خطر در محیط گلخانه
- برخورداری از بدنه ی مقاوم در برابر رطوبت، حرارت و ضربه
- دارای فن مخصوص دمنده با قدرت گرمایشی بالا
سیستم سرمایشی گلخانه گل لیلیوم
به صورت کلی، سيستم خنك كننده فن و پد یکی از تجهیزات کاربردی است که در راه اندازی گلخانه در نظر گرفته می شود. همچنین می توان از سیستم مه پاش گلخانه یا خنک کننده تبخیری نیز استفاده نمود.
سایر تجهیزات گلخانه لیلیوم
از دیگر تجهیزاتی که در گلخانه نیاز است می توان به ژنراتور و ترموستات اشاره نمود. همچنین سیستم آبیاری تحت فشار، پمپ قوی آب برای آبیاری و سم پاش مناسب از الزامات راه اندازی و پرورش گل لیلیوم محسوب می شود.
شرایط کاشت لیلیوم در گلخانه
برای باردهی مطلوب لیلیوم بهتر است شرایط مختلفی را در گلخانه ایجاد کنید که در ادامه به توضیح هر یک از این موارد پرداخته شده که عبارتند از:
خاک
لیلیوم برای گل دهی مطلوب به خاکی با بافت مناسب و زهکشی خوب نیاز دارد و در چنین شرایطی در اغلب خاک ها قابل کشت است. در خاک های سنگین و رسی، به منظور بهبود وضعیت فیزیکی خاک توصیه می شود مواد آلی و هوموسی تا عمق حدود ۳۰ سانتی متر با خاک مخلوط شود. این کار باعث سبک تر شدن خاک، افزایش نگهداری رطوبت و کاهش دفعات آبیاری می شود. همچنین برای جلوگیری از سله بستن سطح خاک می توان از بقایای گیاهی مانند کاه، کلش یا خاک اره روی سطح خاک استفاده کرد.
از نظر واکنش خاک، محدوده pH مناسب برای رشد لیلیوم بین ۵٫۵ تا ۵٫۷ است. در صورتی که pH خاک بالاتر از این مقدار باشد می توان با افزودن موادی مانند پیت آن را کاهش داد و اگر pH کمتر از حد مطلوب باشد، استفاده از مواد آهکی برای اصلاح خاک توصیه می شود. با توجه به این که اغلب خاک های ایران دارای pH بالا هستند، معمولاً نیاز به اصلاح اسیدی خاک وجود دارد.
کوددهی
برای تقویت حاصلخیزی بستر کشت لیلیوم می توان از مواد آلی کاملاً تجزیه شده استفاده کرد به طوری که مصرف حدود یک متر مکعب کود دامی پوسیده در هر ۱۰۰ متر مربع مناسب است.
به کارگیری کود دامی تازه توصیه نمی شود زیرا معمولاً دارای شوری بالا بوده و علاوه بر انتقال بذر علف های هرز به گیاه آسیب می زند. در خاک های سنگین یا دارای مواد آلی زیاد، استفاده نادرست از برخی کودهای حیوانی می تواند باعث سفت شدن خاک شود بنابراین در این شرایط استفاده از پیت گزینه مناسب تری است.
آبیاری قبل از کشت
برای آماده سازی بستر کشت بهتر است چند روز پیش از کاشت پیازها زمین به طور کامل آبیاری شود تا خاک به رطوبت یکنواخت برسد. این کار باعث می شود شروع رشد ریشه و فعال شدن جوانه ها پس از کاشت با سرعت بیشتری انجام شود.
بهترین وضعیت رطوبتی خاک برای لیلیوم زمانی است که خاک به حد تعادل نگهداری آب برسد حالتی که بسته به بافت خاک، معمولاً ۲ تا ۵ روز پس از آبیاری ایجاد می شود. در خاک های سبک این شرایط زودتر فراهم می شود در حالی که خاک های سنگین به زمان بیشتری نیاز دارند.
آماده کردن پیازها برای کشت
پس از تهیه سوخ های لیلیوم باید در کوتاه ترین زمان ممکن کشت شوند. نگهداری کوتاه مدت در دمای ۰ تا ۲ درجه سانتی گراد یا برای زمان کمتر در دمای ۲ تا ۵ درجه سانتی گراد امکان پذیر است اما با افزایش طول دوره انبارداری لازم است دما کاهش یابد.
بررسی ها نشان می دهد هرچه مدت نگهداری سوخها در سردخانه طولانی تر شود زمان رسیدن به گل دهی کوتاه تر خواهد شد، اما در مقابل، تعداد جوانههای گل کاهش می یابد. نگهداری سوخ در دماهای بالاتر از حد توصیه شده باعث رشد زودهنگام ساقه، خشک شدن سوخ و افت کیفیت گل می شود و پس از کاشت نیز ساقه های کوتاه تر و گل های کمتری تولید خواهد شد.
عمق کشت
برای دستیابی به گل هایی با کیفیت مطلوب، رعایت عمق کاشت مناسب ضروری است به طوری که در فصل سرد ۶ تا ۸ سانتی متر و در فصل گرم ۸ تا ۱۰ سانتی متر خاک روی سوخ قرار گیرد. پوشاندن سطح خاک پس از کاشت با موادی مانند کاه، کلش یا خاک اره به حفظ رطوبت و جلوگیری از آسیب گرمایی کمک می کند. همچنین ضدعفونی بستر کشت پیش از کاشت، نقش مهمی در پیشگیری از بیماری های خاکزاد و رشد سالم ریشه ها دارد.
تراکم کشت
میزان فاصله و تراکم کاشت لیلیوم به عواملی مانند گروه رقم، اندازه سوخ و زمان کاشت بستگی دارد. در شرایطی که دما بالا و نور کافی است می توان سوخ ها را با فاصله کمتر کاشت تا از فضای گلخانه بهتر استفاده شود. در مقابل، در فصل هایی با نور محدود مانند زمستان، کاهش تراکم و افزایش فاصله بین سوخ ها ضروری است تا رشد گیاه دچار اختلال نشود.
محل کشت
کاشت لیلیوم معمولاً در گلخانه های شیشه ای یا پلاستیکی انجام می شود تا گیاه از نوسانات نامطلوب جوی در امان باشد و امکان کنترل دقیق دما، رطوبت و نور فراهم شود. کشت در فضای باز تنها در مناطقی با شرایط اقلیمی پایدار، بدون یخبندان و بادهای شدید امکان پذیر است.
در فصل تابستان، شدت بالای نور می تواند باعث کوتاه شدن ساقه ها شود به همین دلیل استفاده از سایه اندازی ملایم به بهبود کیفیت گل کمک می کند. در مقابل، در زمستان به علت کمبود نور طبیعی به کارگیری نور مکمل مصنوعی ضروری است تا رشد ساقه و طول گل ها کاهش نیابد.
کشت در جعبه
لیلیوم را می توان در گلدان یا جعبه های کشت پرورش داد و این روش در بسیاری از موارد نسبت به کشت مستقیم در خاک برتری دارد. مهم ترین مزیت آن، امکان برنامه ریزی زمان گل دهی است به طوری که با جا به جایی جعبه ها و تنظیم شرایط محیطی مانند دما و نور، می توان تولید گل را در بازه زمانی طولانی تری ادامه داد.
در این روش، سوخ ها ابتدا در محیط خنک برای ریشه زایی بهتر قرار می گیرند دمای حدود ۹ تا ۱۳ درجه سانتی گراد در هفته های ابتدایی برای این مرحله مناسب است. پس از تشکیل ریشه و رشد اولیه ساقه، گیاهان به گلخانه منتقل شده و سازگاری بهتری با دمای بالاتر پیدا می کنند. همچنین جعبه های کشت در طول دوره رشد به راحتی قابل انتقال هستند و می توان آن ها را متناسب با نیاز نوری یا دمایی جا به جا کرد.
برای کشت، استفاده از جعبه های پلاستیکی با زهکش مناسب توصیه می شود. بستر باید سبک، دارای زهکشی خوب و با pH نزدیک به ۶ باشد. عمق کاشت به گونه ای انتخاب می شود که حدود ۸ سانتی متر خاک روی سوخ قرار گیرد تا فضای کافی برای رشد ریشه های ساقه فراهم شود.
دما
لیلیوم در محدوده دمایی ۱۳ تا ۲۷ درجه سانتی گراد پرورش داده می شود و دما نقش تعیین کننده ای در جوانه زنی، رشد رویشی و کیفیت گل دارد. برای دستیابی به گل با کیفیت مطلوب، دمای شب بهتر است حدود ۱۰ تا ۱۵ درجه سانتی گراد تنظیم شود و دمای روز در شرایط طبیعی تا حدود ۲۰ تا ۲۵ درجه سانتی گراد قابل قبول است. افزایش بیش از حد دما به ویژه بالاتر از ۲۰ درجه باید با تهویه یا سایه اندازی کنترل شود.
دمای بالا می تواند باعث کوتاه شدن ساقه، کاهش تعداد غنچه و افت کیفیت گل شود. در مقابل، دماهای پایین تر در ابتدای رشد، به تقویت ریشه و بهبود کیفیت گل کمک می کند، هرچند ممکن است زمان گل دهی را کمی افزایش دهد.
گرمادهی
در گلخانه ها از روش های مختلف تأمین گرما استفاده می شود و به کارگیری سیستم هایی با بازده بالا نقش مهمی در کاهش هزینه های تولید دارد.
در گلخانه هایی که از گرمایش مرکزی استفاده می شود به کارگیری لوله های پلاستیکی برای توزیع یکنواخت حرارت می تواند به بهبود کیفیت رشد و گل دهی کمک کند. از آنجا که گرمایش موجب افزایش تبخیر می شود لازم است برنامه آبیاری با دقت بیشتری تنظیم شود تا گیاه دچار تنش کم آبی نشود.
تهویه
تهویه مناسب در گلخانه نقش مهمی در تنظیم دما و کنترل رطوبت هوا دارد. با این حال، کاهش ناگهانی رطوبت می تواند باعث افزایش تبخیر و تعرق گیاه شود و در نهایت به بروز آسیب هایی مانند زردی و سوختگی بافت برگ منجر گردد. به همین دلیل، تنظیم تدریجی تهویه اهمیت زیادی دارد. همچنین در چنین شرایطی، استفاده از ارقام متحمل به تنش رطوبتی و سوختگی برگ توصیه می شود تا خسارت کاهش یابد.
پوشش گلخانه
در دوره هایی از سال که شدت تابش خورشید بالا است، حتی با وجود تهویه مناسب، افزایش دمای داخل گلخانه می تواند کیفیت گل را کاهش دهد. به همین دلیل، در این زمان ها استفاده از پوشش های کاهنده نور برای تعدیل شرایط محیطی توصیه می شود معمولاً از اواخر بهار تا پایان تابستان این اقدام بیشترین کاربرد را دارد.
در کشت فضای باز نیز به کارگیری توری های سایه انداز با عبور حدود ۶۰ درصد نور می تواند از تنش نوری و حرارتی جلوگیری کند. با این حال، در فصل پاییز لازم است این پوشش ها برداشته شوند تا نور کافی به گیاه برسد و از ریزش غنچه ها جلوگیری شود.
آبیاری
پس از کاشت نیز آبیاری به گونه ای انجام گیرد که خاک به خوبی با سوخ و ریشه ها تماس داشته باشد بدون آن که باعث سفت شدن یا تخریب بافت خاک شود. پس از تشکیل ریشه های ساقه ای، حفظ رطوبت مناسب در لایه های بالایی خاک برای رشد صحیح ساقه و خروج آسان آن از خاک ضروری است.
میزان و زمان آبیاری به عواملی مانند بافت خاک، میزان خشک شدن بستر و مرحله رشد گیاه بستگی دارد و باید بر اساس رطوبت مطلوب خاک تنظیم شود. در لیلیوم هایی که ریشه های سطحی دارند، استفاده از سیستم آبیاری بارانی یکنواخت بسیار مؤثر است و امکان کوددهی و سم پاشی را نیز فراهم می کند. نصب آب پاش ها در بالای گیاهان موجب توزیع بهتر آب، شست و شوی شاخ و برگ و کاهش دمای محیط می شود.
در مقابل، آبیاری غرقابی برای لیلیوم مناسب نیست، زیرا باعث فشردگی خاک و کاهش اکسیژن در ناحیه ریشه شده و در نهایت به زردی و ضعف گیاه منجر می شود.
زمان کاشت لیلیوم در گلخانه
با پیشرفت روش های نگهداری و ذخیره سازی سوخ لیلیوم، امکان کشت این گیاه در تمام طول سال فراهم شده است. با این حال، زمان کاشت باید با شرایط اقلیمی منطقه به ویژه دما و شدت نور هماهنگ باشد. در مناطقی که دمای تابستان بالاتر از حد مطلوب است، رشد سریع و زودهنگام گیاه می تواند باعث کاهش کیفیت گل شود.
در برخی مناطق، کمبود نور در فصل زمستان به خصوص در روزهای ابری مشاهده می شود. بیشتر گیاهان به نور نسبتاً بالایی نیاز دارند، اما برای ارقام آسیایی و هیبریدهای LA شدت نور متوسط نیز کافی است و در صورت کمبود، استفاده از نور مکمل مصنوعی توصیه می شود. در مقابل، ارقام Speciosum به نور کمتری برای گل دهی نیاز دارند و در این شرایط بدون نور مصنوعی نیز عملکرد مناسبی خواهند داشت.
نور
خشک شدن غنچه های لیلیوم معمولاً زمانی رخ می دهد که غنچه ها هنوز بسیار کوچک هستند و این مشکل اغلب به دلیل کمبود نور به وجود می آید. برای جلوگیری از این حالت و دستیابی به گل دهی مناسب، در دوره هایی که نور طبیعی کافی نیست، استفاده از نور تکمیلی ضروری است. در این شرایط معمولاً از لامپ های سدیمی پرفشار استفاده می شود که هر لامپ ۴۰۰ وات می تواند سطحی حدود ۸ تا ۱۰ متر مربع را پوشش دهد.
نوردهی باید پیش از رسیدن غنچه ها به مرحله حساس آغاز شده و تا زمان برداشت ادامه یابد. این دوره بسته به شرایط دمایی گلخانه، حدود چند هفته طول می کشد و نور باید به صورت پیوسته تأمین شود. در مناطقی با زمستان های معتدل، لیلیوم ممکن است بدون نور مصنوعی نیز به گل برسد، اما در روزهای ابری یا گلخانه هایی با عبور نور کم، استفاده از نور مکمل اجتناب ناپذیر است. کمبود نور علاوه بر خشک شدن غنچه ها، باعث کاهش فتوسنتز، قهوه ای شدن برگ ها و افت کیفیت گل می شود.
برداشت
زمان مناسب برداشت لیلیوم هنگامی است که غنچه ها نشانه های اولیه رنگ گیری را نشان می دهند. اگر گل ها زودتر از این مرحله چیده شوند، غنچه ها بهطور کامل باز نخواهند شد و برداشت دیر هنگام نیز باعث آسیب دیدگی گل ها در زمان حمل و نقل و افت کیفیت می شود از جمله ساییدگی گلبرگ ها و پخش شدن گرده روی آن ها.
در گل هایی که باز شده اند، بهتر است برداشت در اوایل روز انجام شود تا از پژمردگی جلوگیری شود و گل های چیده شده بیش از مدت کوتاهی در گلخانه باقی نمانند. پس از برداشت، گل ها بر اساس طول ساقه و تعداد غنچه مرتب می شوند و برگ های قسمت پایینی ساقه حذف می گردد تا هم ظاهر گل بهتر شود و هم دوام آن در آب افزایش یابد.
میزان درآمد پرورش گلخانه ای سوسن
درآمد پرورش گل لیلیوم، مانند هر کسب و کار دیگری، مهم ترین انگیزه راه اندازی تکثیر این گیاه است. برای آنکه بتوانید گلخانه ای با درآمد مناسب را راه اندازی کنید، لازم است که هزینه و درآمد گلخانه لیلیوم را برآورد کرده و با در نظر گرفتن تمامی جوانب و بودجه ای که دارید، کسب و کار خود را راه اندازی کنید.
در نظر داشته باشید که میزان درآمد این گلخانه به نوع سازه و متراژی که برای آن در نظر گرفته اید بستگی دارد. همچنین بازار هدف شما می تواند نقش مهمی در درآمد حاصل از پرورش گل لیلیوم با سرمایه کم داشته باشد. شما می توانید یکی از دو روش خاکی و هیدروپونیک را برای پرورش این گیاه در گلخانه در نظر بگیرید.
اما باید در نظر داشته باید که کشت هیدروپونیک با وجود آن که در مقایسه با نوع خاکی، دارای هزینه بیشتری است، اما کشت موفق تری خواهد داشت. از مزیت های این روش کشت می توان به محیط استریل و مصرف کمتر آب اشاره کرد.
سخن آخر
پرورش لیلیوم در گلخانه با رعایت اصولی مانند انتخاب رقم مناسب، آماده سازی صحیح بستر کشت، مدیریت دقیق دما، نور، آبیاری و تغذیه می تواند منجر به تولید گل هایی با کیفیت بالا و بازارپسندی مطلوب شود. کنترل شرایط محیطی، استفاده صحیح از نور مکمل و تنظیم زمان کاشت، نقش مهمی در افزایش عملکرد و یکنواختی گل دهی دارند. با مدیریت اصولی گلخانه، امکان تولید لیلیوم در بیشتر ایام سال فراهم شده و می توان به تولیدی پایدار و اقتصادی دست یافت.
