نحوه عایق بندی صحیح گلخانه برای کاهش مصرف سوخت
قصد عایق بندی گلخانه را دارید؟ از نحوه عایق بندی گلخانه اطلاعی ندارید؟ به دنبال راهکارهای آسان برای عایق بندی گلخانه هستید؟ پس با ما تا انتهای این نوشته از اندیشه سبز همراه باشید تا در این رابطه اطلاعات کاملی ارائه شود.
- امکان تولید گرمای مطبوع در گلخانه
- دارای دوام و طول عمر بالا
- دارای قابلیت اتصال به ترموستات محیطی و تنظیم دما
انواع روش های عایق بندی گلخانه
در ادامه به توضیح روش های مختلف عایق بندی پرداخته شده است که عبارتند از:
۱) اصول عایق کاری دیواره های جانبی گلخانه
یکی از نقاط اصلی اتلاف انرژی در گلخانه ها، دیواره های جانبی و انتهایی هستند. استفاده از صفحات فوم تخت پلی استایرن با ضخامت ۲.۵ تا ۵ سانتی متر یکی از بهترین روش ها برای کاهش تلفات گرمایی از سطح زمین و دیواره هاست.
این صفحات باید در عمق حدود ۳۰ تا ۶۰ سانتی متر از سطح خاک دفن شوند تا مانع نفوذ سرمای خاک به داخل محیط کشت شوند. در برخی گلخانه ها ادامه دادن عایق کاری تا ارتفاع محصول نیز امکان پذیر است؛ البته به شرطی که اختلالی در عبور نور ایجاد نکند.
برای جلوگیری از آسیب فوم در برابر اشعه فرابنفش و همچنین کاهش احتمال اشتعال، پوشاندن سطح آن با ورق آلومینیومی توصیه می شود. تجربه ها نشان داده که اجرای عایق کاری پیرامونی گلخانه با لایه های ۵ سانتی متری پلی استایرن تا عمق ۶۰ سانتی متر، می تواند به طور قابل توجهی اتلاف حرارتی از کف را کاهش دهد.
۲) اثر عایق کاری زیر زمینی بر افزایش دمای دیواره ها
در فصل زمستان، بخش قابل توجهی از انرژی گلخانه صرف گرم کردن هوای سردی می شود که از طریق خاک یا دیواره های نزدیک زمین وارد گلخانه می شود. نصب صفحات پلی استایرن با ضخامت ۲.۵ تا ۵ سانتی متر تا عمق حدود ۴۵ سانتی متر زیر خاک، می تواند دمای ناحیه مجاور دیواره را تا ۱۰ درجه سانتی گراد گرم تر نگه دارد. این افزایش دما، میزان مصرف انرژی گرمایشی را به شکل محسوسی کاهش می دهد و باعث کاهش هزینه های سوخت در طول فصل سرد می شود.
۳) اهمیت عایق کاری گوشه ها و نقاط پر اتلاف
گوشه های گلخانه در معرض انتقال حرارت بیشتری قرار دارند، زیرا دو دیوار در این نقاط با یکدیگر تلاقی می کنند و سطح سرمای بیشتری ایجاد می کنند. استفاده از فوم های عایق ۲.۵ تا ۵ سانتی متری تا ارتفاع ۶۰ تا ۹۰ سانتی متری می تواند از اتلاف گرمای این بخش ها جلوگیری کند. بررسی ها نشان داده که اجرای این عایق در یک گلخانه ۳۰ × ۸.۵ متر، به تنهایی می تواند سالانه حدود ۱۵۰۰ لیتر نفت یا معادل آن در پروپان و گاز طبیعی صرفه جویی ایجاد کند.
گوشه ها دارای بیشترین ضریب تبادل حرارت به دلیل وجود دو سطح تبادلی هستند، بنابراین عایق کاری آن ها کاهش چشمگیر بار حرارتی را به همراه دارد.
علت نشتی هوای گرم در گلخانه
یکی از مهم ترین عوامل اتلاف انرژی در گلخانه ها، نشت هوا است. هرگونه شکاف، سوراخ یا درز در درب ها، پنجره ها، دریچه های سقفی و کناری، قاب ها و حتی اتصالات پوشش به اسکلت می تواند باعث خروج هوای گرم و ورود هوای سرد شود. سرعت باد نیز شدت این نشت را افزایش می دهد. در زمستان، حتی یک شکاف ۳ میلی متری در اطراف در ۹۰ سانتی متری می تواند ۱۴.۲ متر مکعب هوا را در هر دقیقه خارج کند و میزان نیاز گرمایش را تا ۲۵٬۰۰۰ BTU در ساعت افزایش دهد.
افزایش نرخ تعویض هوای ناخواسته مهم ترین عامل اتلاف انرژی در ساختمان ها و گلخانه هاست؛ هر یک واحد افزایش ACH، تا ۳۰٪ مصرف انرژی را افزایش می دهد.
روش های مؤثر برای جلوگیری از نشت هوای گلخانه
برای کنترل و کاهش نشتی هوا، مجموعه ای از اقدامات کاربردی قابل انجام است:
الف) درزبندی اتصالات
تعویض واشرها، آب بندی چارچوب ها و استفاده از نوارهای لاستیکی، فومی یا سیلیکونی در اطراف درها و دریچه ها ضروری است. هرگونه ترک خوردگی در شیشه، پلی کربنات یا پلی اتیلن باید سریعاً تعمیر یا تعویض شود.
ب) روغن کاری تجهیزات مکانیکی
دریچه هایی که به طور نادرست باز یا بسته می شوند می توانند محیط گلخانه را به طور مداوم با هوای سرد جایگزین کنند. سرویس دوره ای جک ها و یراق آلات می تواند از این مشکل جلوگیری کند.
ج) پوشش های کمکی برای گلخانه های شیشه ای
افزودن یک یا دو لایه فیلم پلاستیکی روی شیشه می تواند عایق مؤثری ایجاد کند، البته ممکن است میزان نور را تا ۱۸ درصد کاهش دهد؛ بنابراین باید از نظر اقتصادی و نوری مورد بررسی قرار گیرد.
هوای ساکن بین دو لایه پوشش، یک عایق طبیعی با ضریب انتقال حرارت بسیار پایین ایجاد می کند و اثر آن مشابه پنجره های دوجداره است.
نکات ویژه در نگهداری پوشش های مختلف گلخانه
نوع پوشش گلخانه تاثیر مستقیمی بر اتلاف گرمایی دارد. هر پوشش ویژگی ها، نقاط ضعف و روش نگهداری خاص خود را دارد.
پوشش های فایبرگلاس
صفحات کدر و آسیب دیده باید تعویض شوند. شکاف ها با رزین یا نوارهای مخصوص ترمیم شوند. نوارهای آب بندی باید جایگزین شوند. سایه بان های غیرضروری حذف شوند تا نور بیشتر جذب شود. سطوح از جلبک و گرد و غبار پاک شوند. در صورت امکان یک لایه پلی اتیلن داخلی اضافه شود.
پوشش های شیشه ای
شیشه ها تمیز و صفحات شکسته تعویض شوند. شیشه های لغزیده تنظیم گردند. درزبندی ها تقویت و علف ها، سایه اندازها و کثیفی ها پاکسازی شوند.
پوشش های پلاستیکی
پوشش های کدر یا فرسوده تعویض و شکاف ها و پارگی ها با نوارهای مخصوص تعمیر شوند.اتصالات آب بندی شده و جلبک و آلودگی از سطح پوشش پاک شود. هر یک میلی متر گرد و غبار روی پوشش گلخانه می تواند تا ۸٪ شدت نور ورودی را کاهش دهد و این کاهش نور به افزایش نیاز گرمایی و رشد ضعیف محصول منجر می شود.
نقش سیستم گرمایشی در کاهش مصرف سوخت
عایق کاری تنها عامل کاهش مصرف انرژی نیست؛ سیستم های گرمایشی نیز باید بهینه نگه داشته شوند.
تنظیم و کالیبراسیون ترموستات
ترموستات های کثیف یا معیوب دقت کافی در ثبت دما ندارند. استفاده از ترموستات های دیجیتال با دقت ۰.۵ درجه سانتی گراد توصیه می شود. نصب حسگرها باید در ارتفاع تاج گیاه و دور از تابش مستقیم یا جریان هوای گرم باشد.
سرویس دوره ای کوره ها
کوره هایی که راندمان پایین دارند مقادیر قابل توجهی سوخت هدر می دهند. افزایش تنها ۲ درصد در بازدهی کوره می تواند صدها لیتر سوخت را در سال صرفه جویی کند.
برای مشاهده انواع این بخاری های تولید کننده هوای گرم می توانید به صفحه هیتر مخصوص گلخانه گلخانه هیدروپونیک را بخوانید.
نکات مهم برای کوره های گازی و نفتی
شعله کوره گازی باید آبی باشد؛ زردی شعله نشان دهنده کمبود هواست. در کوره های نفتی باید فیلترها به موقع تعویض و اتصالات جرقه زن تنظیم شوند. در دمای زیر ۷- درجه سانتی گراد نفت غلیظ می شود و احتمال یخ زدگی ذرات آب بالا می رود؛ بنابراین مخزن بهتر است در داخل قرار گیرد.
استفاده از دمنده های جریان هوای افقی
این دمنده ها باعث توزیع یکنواخت دما در فضای گلخانه می شوند و از تشکیل نقاط سرد جلوگیری می کنند. وجود اختلاف دمای بیش از ۳ درجه بین نقاط مختلف گلخانه، مصرف انرژی را بهطور قابل توجهی افزایش می دهد؛ دمنده ها این ناهمگنی را کاهش می دهند.
سخن آخر
عایق بندی اصولی گلخانه یکی از مهم ترین و اقتصادی ترین روش ها برای کاهش مصرف سوخت و مدیریت انرژی گرمایشی است. از عایق کاری دیواره ها و کف تا کاهش نشت هوا و نگهداری صحیح پوشش ها، هر بخش نقشی کلیدی در کاهش هزینه های تولید و افزایش پایداری محیط رشد دارد. بهینه سازی سیستم های گرمایشی و استفاده از راهکارهای تکمیلی نیز به ایجاد یک چرخه انرژی بهینه کمک می کند. اجرای این اقدامات نه تنها صرفه جویی سوخت را به دنبال دارد، بلکه کیفیت محیط رشد را بهبود می بخشد و باعث افزایش عملکرد محصولات گلخانه ای می شود.
